Lãnh đạo Trung Quốc phát biểu rằng họ muốn kết nối với kinh tế toàn cầu và “đó là thị trường mang tính quyết định”.
Với việc các vòng đàm phán cuối cùng của Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương đang rơi vào bế tắc, Tổng thống Obama đã có chuyến thăm các nước châu Á trong tuần này với đề nghị bất ngờ: mời Trung Quốc tham gia đàm phán TPP. Bắc Kinh từ lâu đã không hài lòng với Washington về các nước thành viên tham gia TPP nhưng có 3 lý do để xem liệu đã đến lúc Trung Quốc cần xem lại một cách nghiêm túc về việc mở cửa của mình:
Đầu tiên là những thay đổi trong quan điểm của Bắc Kinh về vị thế của Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu, bao gồm lập trường của Trung Quốc đối với tất cả những nước tham gia đàm phán TPP. Thứ hai, Mỹ phát đi tín hiệu rõ ràng rằng TPP mở cửa cho tất cả các thành viên trong khu vực. Thứ ba, việc tham gia TPP của Trung Quốc sẽ có lợi cho Mỹ và cả khu vực.
Trung Quốc đã bày tỏ mối quan tâm của mình vào cuối tháng 5 năm ngoái khi Bộ Thương mại nước này công bố “một nghiên cứu nghiêm túc đối với TPP” và Chủ tịch Tập Cận Bình nêu ra vấn đề này với Tổng thống Obama tại Hội Nghị thượng đỉnh “Sunnylands” vào tháng 6 năm ngoái. Tại Hội nghị Trung ương 3 vào tháng 11, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản để kinh tế Trung Quốc kết nối tốt hơn với nền kinh tế toàn cầu, nhấn mạnh rằng “để thị trường vận động theo cách của nó”.
Trong khi đó, giới chức Trung Quốc đã đánh mất sự kiên nhẫn với Tổ chức Thương mại Thế giới khi cuộc họp mới đây nhất vào tháng 11 khép lại mà không đạt được tiến triển đáng kể nào về các vấn đề chính yếu như an ninh lương thực và nông nghiệp. Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc, ông Cao Hổ Thành cho biết Bắc Kinh đang sẵn sàng cho “các cuộc đàm phán khác”. Một vài bình luận gần đây cũng cho thấy tính khẩn cấp của tình hình. Tháng 1 vừa qua, một nhà kinh tế hàng đầu của Trung Quốc, ông Yiping Huang cho biết “nhiều nhà chính sách hiện nay đang kêu gọi Chính phủ Trung Quốc tham gia đàm phán TPP sớm nhất có thể”. Ông Justin Yifu Lin, nguyên Phó Chủ tịch Ngân hàng thế giới của Trung Quốc cũng công khai đề nghị Bắc Kinh tham gia TPP và nhấn mạnh Mỹ nên hoan nghênh ý tưởng này.
Những tiến triển gần đây tại Mỹ càng ủng hộ hơn cho quan điểm này, đặc biêt là Hiệp định đầu tư song phương Trung - Mỹ đang ở vòng đàm phán thứ 11 và đang được tăng tốc sau khi Trung Quốc đồng ý vào tháng 7 năm ngoái về việc mở rộng lĩnh vực đầu tư bao gồm tài chính, dịch vụ, sản xuất và nông nghiệp. Triển vọng có thể kết thúc đàm phán song phương vào năm 2015.
Sự quan tâm của Mỹ đối với Hiệp định thương mại tự do Trung - Mỹ và việc Trung Quốc tham gia TPP sẽ đưa đến cùng kết quả. Nguyên chủ tịch AIG, ông Maurice Greenberg công khai kêu gọi các cuộc đối thoại để tiến tới một hiệp định thương mại tự do. Tổ chức trao đổi Trung - Mỹ với thành viên là cựu ngoại trưởng Henry Kissinger và tỷ phủ Bill Gates cũng đã đưa ra đề nghị tương tự vào tháng 5 năm ngoái.
Ngày 20/11/2013, Cố vấn An ninh Quốc gia Susan Rice phát biểu tại Đại học Georgetown vài ngày sau Hội nghị Trung ương 3 của Trung Quốc kết thúc: “Mục tiêu kinh tế quan trọng nhất của chúng ta là kết thúc đàm phán TPP”, đồng thời “chúng tôi hoan nghênh bất kỳ quốc gia nào sẵn sàng chấp thuận những tiêu chuẩn cao, muốn tham gia và chia sẻ những lợi ích do TPP mang lại, kể cả Trung Quốc”.
Không có tín hiệu nào có thể rõ ràng hơn, Bà Rice đã mạnh mẽ bác bỏ quan điểm cho rằng TPP nhằm kiềm chế Trung Quốc. Nhấn mạnh rằng bằng cách cam kết cải cách để hội nhập với kinh tế thế giới, kế hoạch của Bắc Kinh sẽ gắn kết chặt chẽ với mục tiêu TPP của Mỹ.
Việc Trung Quốc trở thành thành viên sẽ mang lại lợi ích lớn cho nước Mỹ. Nghiên cứu của Peter A. Petri (Brandeis), Michael Plummer (Johns Hopkins) và Fan Zhai (Northwestern) về Hiệp định đối tác kinh tế Trung Mỹ, ước tính xuất khẩu của Mỹ sẽ tăng 13% đặc biệt về nông nghiệp, dịch vụ và sản xuất công nghệ cao (động cơ máy bay, điện tử, dược phẩm). Trong vòng 10 năm, Mỹ sẽ thu được 170 tỷ USD/năm, tương đương 1 điểm phần trăm GDP.
TPP đã vượt xa các vấn đề thương mại truyền thống về thuế quan và thị trường. Nó bao gồm nhiều vấn đề khác như doanh nghiệp nhà nước; quyền sở hữu trí tuệ; mua sắm công; doanh nghiệp vừa và nhỏ; lao động… Tóm lại, TPP sẽ đặt ra những tiêu chuẩn mới với kinh tế toàn cầu trong vài thập kỷ tiếp theo và là thành tố quan trọng duy trì vai trò của nước Mỹ trong việc thiết lập những quy tắc thương mại.
Cho phép Trung Quốc tham gia đàm phán TPP cũng gặp một số rào cản, một trong số đó là thái độ của một số Nghị sỹ tại Thượng Viện Mỹ. Doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế Trung Quốc cũng là vấn đề có nhiều rút thắt, Đại diện thương mại Mỹ, ông Michael Froman và cộng sự của mình cho biết: TPP là “một cam kết duy nhất” nhưng có thể sử dụng phương pháp tiếp cận từng giai đoạn như đã được dùng trong đàm phán với Nhật Bản đối với các vấn đề về nông nghiệp. Triển vọng của Hiệp định đầu tư Trung - Mỹ cho phép kỳ vọng nhiều hơn vào quá trình đàm phán TPP.
Trung Quốc và Mỹ là 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới và có vai trò quan trọng trong khu vực Thái Bình Dương. TPP hoàn tất mà không có sự tham gia của 2 nước này là một tổn thất lớn.
Theo Wall Street Journal - PC
Từ khóa: Hoa Kỳ ,Trung Quốc , tham gia , TPP
