Nhiều thành viên Quốc hội Nhật Bản đã rất quan tâm đến tác động của thao túng tiền tệ đến khả năng bán sản phẩm của Nhật Bản trên thế giới.
Họ yêu cầu Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) phải có các điều khoản cấm các hành động thao túng tiền tệ. Chính phủ Nhật đã hứa rằng TPP và thoả thuận song hành bên lề kèm theo sẽ thực hiện được yêu cầu này.
Nhưng Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản nói rằng TPP sẽ không thay đổi chính sách tiền tệ của Nhật Bản. Vậy có nghĩa là gì?
Thao túng tiền tệ
Nếu đồng tiền của một quốc gia được cho là "yếu", nó có nghĩa rằng "giá" của đồng tiền đó đang được định giá thấp hơn giá trị thực tế, và sản phẩm sản xuất ở nước đó sẽ ít chi phí hay giá thành thấp hơn so với cùng sản phẩm ở các thị trường có đồng nội tệ “mạnh”. Vì vậy, các nước có đồng tiền "yếu" sẽ có nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh hơn do chi phí thấp và có thể có thêm nhiều việc làm hơn.
"Thao túng tiền tệ" là thuật ngữ cho những gì sẽ xảy ra khi một quốc gia tiến hành các bước thủ thuật để làm cho đồng nội tệ của mình có giá trị thấp hơn so với giá do thị trường định giá. Một số quốc gia có các hành động thao túng tiền tệ nhằm làm đồng nội tế "yếu" để có thêm nhiều lợi thế cho xuất khẩu và tạo việc làm hơn so với tỷ giá tiền tệ phản ánh chính xác giá trị đồng nội tệ.
Thao túng tiền tệ có tác động xấu đến xuất khẩu của các công ty Mỹ ra các thị trường bên ngoài nước Mỹ. Nó đã và đang là một vấn đề đặc biệt lớn đối với ngành công nghiệp sản xuất của Mỹ, có tác động đến hàng triệu công ăn việc làm và tăng thâm hụt thương mại. Một số nhà kinh tế ước tính rằng nó có thể ảnh hưởng đến 5,8 triệu việc làm tại Mỹ.
Nhưng nó lại có tác động tốt đối với nhiều nhà đầu tư do các nhà đầu tư sẽ phải trả chi phí ít hơn và thu thêm lợi nhuận từ phần chênh lệch này, hoặc là người mua hàng với giá rẻ hơn. Và đây là những người được hưởng lợi.
Văn bản TPP và thỏa thuận bên lề Hiệp định TPP
Để được thông qua dự luật quyền xúc tiến thương mại (fast track), chính phủ Mỹ đã hứa là sẽ giải quyết vấn đề thao túng tiền tệ. Nhưng những lời hứa đã không được thực hiện. TPP không những không giải quyết vấn đề thao túng tiền tệ mà còn đưa ra "Tuyên bố chung của các chính phủ các nước tham gia Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương về chính sách kinh tế vĩ mô " cụ thể:
● Tất cả các nước TPP cam kết không thực thi chính sách tệ thiếu lành mạnh và tránh phá giá cạnh tranh.
● Các nước TPP sẽ công khai các hành động can thiệp tỷ giá và số liệu dự trữ ngoại ngoại hối của mình.
● Các quan chức tất cả các nước TPP sẽ tiền hành tham vấn thường xuyên khi giải quyết các vấn đề kinh tế vĩ mô, trong đó bao gồm cả việc nỗ lực để tránh việc thực hành tiền tệ thiếu công bằng.
Nếu các tuyên bố này không có chế tài và hiệu lực thực thì đây là "thất bại lớn nhất của TPP”, Jeff Spross giải thích:
... Nó không thể hiện là có chế tài – mặc nhiên cho phép chúng tôi tham gia vào các thị trường tài chính và mua lại đồng nội tệ của nước khác nếu nước đó thực hiện chính sách mua đô la của chúng tôi. Cũng như thỏa thuận bên lề không gắn với hiệu lực thực thi thỏa thuận chính thức TPP. Cơ chế thực thi của nó chỉ là mang tính chất đối phó bởi áp lực ngoại giao.
... Thao túng tiền tệ được cho là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ người lao động Mỹ ở quê nhà. Hơn thế nữa, nó là chìa khóa để định hướng lại toàn bộ dòng chảy thương mại toàn cầu theo cách lành mạnh hơn cho các nước đang phát triển cũng như Mỹ.
Theo các văn bản thỏa thuận TPP và thỏa thuận kèm theo đã được công bố, Bộ trưởng Tài chính Jack Lew đã hứa là sẽ giải quyết việc này. Tạp chí Wall Street Journal viết trong "Thỏa thuận thương mại Thái Bình Dương bao gồm cả hiệp ước để ngăn chặn lạm dụng tỷ giá", và rằng các điều khoản của thỏa thuận sẽ giúp ràng buộc trách nhiệm của các bên.
Một thỏa thuận tiền tệ đặc biệt kèm theo TPP đã được công bố ngày 5 tháng 11, thỏa thuận này tạo cho Washington một bộ công cụ mới để ngăn chặn các đối tác TPP thực thi các chính sách lũng đoạn đồng nội tệ nhằm mục đích tạo thêm lợi thế thương mại, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jacob Lew nói.
Thỏa thuận tiền tệ đặc biệt là thỏa thuận kèm theo đầu tiên của hiệp định tự do thương mại TPP. Mặc dù thỏa thuận tiền tệ này không có chế tài xử phạt hoặc cơ chế thực thi, nhưng các quan chức tham gia đàm phán nói rằng nó sẽ đóng vai trò như một công cụ hữu hiệu để ngăn cản các nhà hoạch định chính sách có ý định hạ giá đồng nội tệ của mình để tạo lợi thế thương mại không công bằng.
"Đây là những cơ chế mà chúng tôi nghĩ rằng nó sẽ hoạt động có hiệu quả để giữ cho các bên có trách nhiệm", ông Lew nói trong một cuộc phỏng vấn trước khi công bố văn bản nội dung thỏa thuận. "Chúng tôi có nhiều công cụ với tuyên bố chung này hơn là những gì chúng ta đang có và ngầm hiểu với nhau"
Nhật Bản sẽ không thay đổi chính sách thực hành tiền tệ vì TPP
Nhật Bản nói rằng TPP không ngăn cản các hành động thao túng tiền tệ. Ngày 6 tháng 11, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản cho biết Nhật Bản sẽ không thay đổi chính sách thực hành tiền tệ của mình vì TPP hoặc thoả thuận bên lề của nó. Hãng tin Reuters viết trong bài báo "Bộ trưởng Tài chính Aso: thỏa thuận TPP sẽ không có hiệu lực ràng buộc về chính sách ngoại hối của Nhật Bản".
Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Taro Aso nói rằng tuyên bố chung được đưa ra bởi các thành viên TPP sẽ không có nội dung ràng buộc về chính sách ngoại hối và tiền tệ của Nhật Bản.
"Sẽ không có bất kỳ sự thay đổi nào" trong chính sách tiền tệ của Nhật Bản, ông nói với các phóng viên sau cuộc họp nội các.
Một mặt TPP đang xây dựng với lời hứa rằng sẽ "tăng cường khả năng tiếp cận" cho các công ty Mỹ bán hàng hóa sản phẩm sang các nước như Nhật Bản, nhưng mặt khác không có nội dung thao túng tiền tệ lại có thể làm suy yếu khả năng tiếp cận thị trường.
Điều này đã được dự đoán trước, và nhiều người tin vào dự đoán đó. Công ty Ford Motor là một ví dụ, họ đã thấy những gì đang đến. Tờ thời báo USA Today đã có phân tích trong bài "Ford phân vân khi Obama ca ngợi thỏa thuận thương mại đối với ngành công nghiệp xe hơi".
Nhưng Ford, trong một tuyên bố đưa ra sau đó, phản ứng mạnh với việc chính quyền Obama không đưa vấn đề thao túng tiền tệ vào thỏa thuận TPP, ngay cả khi Bộ Tài chính Mỹ đã thông báo rằng các nước thành viên TPP đã có một thỏa thuận về việc báo cáo số liệu tài chính tiền tệ, và để "tránh thực hành tiền tệ và kiềm chế không phá giá cạnh tranh."
... Hãng xe có trụ sở tại Dearborn bình luận rằng thỏa thuận này "nằm ngoài TPP và ... không có cơ chế giải quyết tranh chấp để đảm bảo quy tắc cấm thao túng tiền tệ được thực thi triệt để".
"Chúng tôi đánh giá cao mà Quốc hội đưa ra ưu tiên này cho chính quyền", Ford nói trong tuyên bố của mình, "nhưng các diễn đàn tiền tệ không có động thái gì để thay đổi hiện trạng."
Thỏa thuận sẽ được thực hiện?
Bao nhiêu phần trăm TPP sẽ được quốc hội Mỹ phê chuẩn theo luật Fast track vì nhiều thành viên Quốc hội đang giao động giữa cái được và mất của TPP? Hoặc Quốc hội tiếp tục yêu cầu đàm phán thêm điều khoản thao túng tiền tệ trở nên thực tế và có hiệu lực thực thi và có thể là các điều khoản về môi trường lao động và hay các vấn đề khác?
Thành viên Ủy ban xếp hạng cách thức và biện pháp Sander Levin (D-Mich.) ám chỉ sự cần thiết phải đàm phán lại trước khi Tổng thống Obama ký thỏa thuận. Ông cho biết Ủy ban sẽ bắt đầu phiên điều trần về TPP vào ngày 16 tháng 11 và sẽ xem xét "sự cần thiết cho bất kỳ sửa đổi nào, trước khi thỏa thuận được ký kết."
Theo https://ourfuture.org – PT
Từ khóa: Nhật Bản, TPP, không xử lý được, vấn đề lớn của thương mại, thao túng tiền tệ
