Mỹ đang trong quá trình đàm phán Hiệp định tự do thương mại đầy tham vọng với 11 quốc gia thuộc vành đai Thái Bình Dương với mục tiêu giảm bớt các rào cản thương mại giúp nhanh chóng phát triển các thị trường châu Á-Thái Bình Dương cũng như cải tiến các quy định trong lĩnh vực Hải quan để tạo thuận lợi cho các nhà xuất khẩu. Và đó là Hiệp định Đối tác Thương mại xuyên Thái Bình Dương viết tắt là TPP.
Những người chỉ trích nói rằng TPP sẽ làm hỏng thị trường việc làm của Mỹ, cho phép các tập đoàn đa quốc gia né tránh luật mà họ không thích và các công ty dược phẩm vin vào cớ bảo vệ bằng sáng chế để đẩy giá thuốc ra ngoài tầm với của bệnh nhân ở các nước nghèo.
Thương mại, tất nhiên có hai mặt, Pete Kappelman, một nông dân chăn nuôi bò sữa ở vùng Wisconsin, nơi cung cấp sữa để sản xuất pho mát Land of Lakes muốn sản phẩm của mình dễ dàng bán sang thị trường Nhật Bản và Canada. Tuy nhiên, Kappelman lại sợ cạnh tranh với sữa giá thấp từ New Zealand.
Hiệp định thương mại này là một trong số ít hiệp định mà có sự đồng thuận cao giữa Tổng thống Barack Obama và các nghị sĩ đảng Cộng hòa. Thăm Tokyo hồi tháng trước, Paul Ryan, một nghị sĩ Đảng Cộng hòa, dự đoán rằng Hạ viện Mỹ sẽ bỏ phiếu vào mùa xuân này để trao quyền đàm phán nhanh cho tổng thống để kết thúc TPP.
12 nước tham gia đang có cuộc đàm phán trong tuần này ở Hawaii và có dấu hiệu là sẽ dẫn tới một thỏa thuận cuối cùng.
"Chúng tôi đã sẵn sàng cho sự kết thúc" đại diện thương mại Mỹ Michael Froman nói.
Sẽ có những thỏa thuận gì?
TPP sẽ xóa bỏ gần hết thuế quan và các rào cản khác đối với thương mại và đầu tư giữa các nước Mỹ, Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. 12 nước này chiếm đến 40% GDP của thế giới.
Thỏa thuận này cũng sẽ làm rõ và chuẩn hóa các quy tắc thương mại, tạo sự thuận lợi hơn cho các công ty bán hàng hóa và dịch vụ trong khu vực Thái Bình Dương.
Vai trò của Trung Quốc?
Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đã không tham gia cuộc chơi này. Trong thực tế, các thỏa thuận thương mại phản ánh nỗ lực của Washington nhằm chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực Thái Bình Dương. Trung Quốc, về phần mình, đang cố gắng tập hợp các nước, trong đó có các nước thành viên của TPP như Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam, để tham gia khối thương mại khu vực châu Á-Thái Bình Dương gọi tắt là RCEP. Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng Trung Quốc có thể gia nhập TPP.
TPP có tốt hơn NAFTA?
TPP đang được thương lượng dưới những hệ lụy từ Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ năm 1994 (NAFTA). NAFTA, một thỏa thuận thương mại giữa Mỹ với Mexico và Canada, đã không mang lại nhiều việc làm cho Mỹ như những mong đợi của những người ủng hộ nó. Và thất bại này được đổ lỗi cho các nhà phê bình. Tổng thống Obama đã phải thừa nhận rằng "các thỏa thuận thương mại trong quá khứ đã luôn không đạt được như kỳ vọng ban đầu”. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ vẫn khẳng định TPP sẽ tốt hơn thỏa thuận trước đó. Họ nói rằng họ sẽ có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn các nước có được lợi thế cạnh tranh bằng cách làm suy yếu các quy định về môi trường và lao động. Một số nhóm môi trường cho biết họ ủng hộ TPP. Oceana, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên bảo vệ các đại dương, đã ủng hộ các điều khoản của TPP về việc giảm mức trợ cấp khuyến khích các cá đánh bắt quá mức và không bền vững của chính phủ.
Vì vậy, cái gì đang chống lại TPP?
Các nhà phê bình, được dẫn dắt bởi các công đoàn, phàn nàn rằng thỏa thuận này đang được đàm phán bí mật và có quan điểm đặt sự ủng hộ lợi ích cho các tập đoàn đa quốc gia lên trên lợi ích của người lao động và người tiêu dùng.
Chính phủ phản bác lại rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải tiến hành đàm phán riêng trước khi có các đề xuất cuối cùng được công khai. Ngoài ra, các cuộc đàm phán này còn phải được sự chấp thuận của Quốc hội. Các nhà phê bình đang có nhiều lo ngại, một phần, họ nói rằng cho đến nay thỏa thuận vẫn không đề cập đến việc các quốc gia như Nhật Bản hỗ trợ sức mạnh cạnh tranh cho các nhà xuất khẩu của mình bằng cách phá giá đồng tiền để giúp hàng hóa của họ rẻ hơn trên thị trường thế giới". Cạnh tranh không lành mạnh như vậy có thể ảnh hưởng đến việc làm của Mỹ, các nhà phê bình nhận định.
Theo AP - PT
Từ khóa: TPP, nghi ngại, minh bạch, nhà phê bình, Mỹ, hiệp định thương mại tự do, đàm phán, ký kết
