Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) cho rằng các nước châu Á nên tập trung vào các hiệp định thương mại tự do song phương hơn là vào các hiệp định đa phương cấp khu vực như TPP.
Ông Jayant Menon, kinh tế trưởng về hợp tác khu vực và thương mại thuộc Văn phòng Hội nhập khu vực của ADB cho rằng, Tổng thống Obama đã không đạt được đột phá như kỳ vọng trong chuyến thăm gần đây của ông đến châu Á trong khi hầu như chắc chắn rằng chính quyền Tổng thống sẽ không được Quốc hội Mỹ giao cho thẩm quyền quyết định tại Cơ quan xúc tiến thương mại (TPA).
Bối cảnh việc thông qua TPP tiếp tục bị trì hoãn đặt các nước châu Á vào tình huống cần tập trung nhiều hơn cho các thỏa thuận song phương như một giải pháp thay thế. TPP đã bỏ lỡ 3 thời hạn chót được đặt ra và lần gần đây nhất là tháng 12 năm ngoái. Chuyến thăm mới đây của Tổng thống Mỹ cũng thất bại khi không đạt được một thỏa thuận với Nhật Bản về TPP.
Ông Menon nói với báo chí quốc tế: “Liệu rằng các nước khác có vui vẻ tham gia ký kết hiệp định với nhiều tham vọng cải cách khi các nước lớn không chấp nhận nhượng bộ”.
Ông Menon nói thêm, nếu có thể kết thúc đàm phán, TPP cũng không đạt được tất cả các thành phần như dự định ban đầu. Trong số 12 nước nỗ lực cho đàm phán sâu rộng, một số nước đã đưa ra danh sách các yêu cầu miễn trừ và có khả năng sẽ đạt được chúng, cụ thể:
- Malaysia miễn cưỡng chấp nhận thay đổi chính sách mua sắm chính phủ,
- Nhật Bản không muốn mở cửa hoàn toàn thị trường nông nghiệp,
- Mối quan tâm Úc về giá cao hơn cho dược phẩm,
- Mỹ thúc đẩy điều khoản về thao túng tiền tệ mà có khả năng các nước khác không chấp nhận.
- Và gần như tất cả các nước đều quan tâm đến cơ chế giải quyết tranh chấp, trong đó cho phép nhà đầu tư có thể kiện chính phủ.
Hiệp định thương mại cấp khu vực quy mô lớn thường khó có đi đến kết thúc, đặc biệt khi TPP liên quan đến một số nước khác nhau về trình độ phát triển (Singapore và Việt Nam là một ví dụ). Chỉ với 12 nước tham gia, TPP có quy mô không giống như đàm phán Doha của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) nhưng cũng không ít hơn về sự đa dạng bên trong.
Rủi ro chính trị có khả năng làm một số nước thúc đẩy nhanh cho TPP nhưng trong khi chờ đợi vẫn có những biện pháp khả thi hơn có thể giúp các nước đạt được bước tiến hướng đến tự do thương mại. Đó là các nước có thể và nên lựa chọn giải pháp hài hòa thuế quan lẫn phi thuế quan trong các FTA hiện có. Ông Menon nói: “một quốc gia đã ký đủ các FTA nên làm cho nó ý nghĩa hơn bằng cách đưa ra các quy chế ưu đãi và chính sách thương mại hài hòa áp dụng với tất cả các quốc gia khác”.
Lấy ví dụ là Hiệp định quan hệ đối tác toàn diện khu vực (RCEP) kỳ vọng có thể đạt được vào năm 2015, ¾ sản lượng nhập khẩu của hầu hết các nước tham gia RCEP đã hoặc gần như được bao hàm trong các FTA song phương hoặc đa phương đang tồn tại. Do đó, liệu các nước có muốn thúc đẩy cho một hiệp định đa phương khu vực trong khi họ có thể đơn giản là áp mức thuế thấp nhất trong số những thỏa thuận mà họ đã ký kết. Giải pháp này cũng có thể áp dụng cho hàng rào phi thuế và rõ ràng sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn hơn cũng như thúc đẩy cho tự do thương mại toàn cầu.
Các nước cũng sẽ tránh được chi phí hành chính đi kèm với việc thực hiện hàng loạt các quy tắc liên quan đến xuất xứ hàng hóa. Sẽ không còn việc so sánh, lựa chọn nhà xuất khẩu nào thì tiết kiệm hơn hay hiệu quả hơn khi mà những giới hạn thương mại đã được áp dụng chung cho tất cả các quốc gia. Ông Menon cho rằng: “Đây không phải là ý tưởng mới, trong 2 thập kỷ trước năm 2003 2/3 hoạt động tự do hóa thương mại đã được các nước đang phát triển thực hiện thông qua các biện pháp đơn phương như thế này”.
Theo: http://www.channeltrading.co.uk/ - PC
Từ khóa: ADB, kêu gọi, các nước châu Á, tập trung, các hiệp định song phương, thay vì, TPP
