Cách đây 7 năm, khi Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO), nhiều người lo lắng nông nghiệp sẽ là ngành dễ bị ảnh hưởng nhất do chúng ta không có nhiều mức độ bảo vệ hay trợ cấp cho ngành nông nghiệp. Nhưng thực tế, sau 7 năm gia nhập WTO, xuất khẩu nông sản năm 2013 vừa qua của Việt Nam đã đạt trên 27 tỷ USD, gấp đôi so với năm 2007.
Theo Tiến sỹ Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện chính sách và chiến lược nông nghiệp và phát triển nông thôn, gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (viết tắt là TPP), nông nghiệp Việt Nam sẽ có một bước chuyển mình sâu và toàn diện hơn. Khác với WTO, TPP sẽ cho phép thành viên mới được đàm phán với từng đối tác, thay vì phải chấp nhận các quy tắc được thiết lập bởi các thành viên cũ. Ngoài ra, với mục tiêu cắt giảm 90% thuế xuất khẩu và nhập khẩu giữa các nước cũng tạo ra cơ hội lớn cho nông nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường rộng lớn, thu hút đầu tư và hợp tác trong nông nghiệp. Tuy nhiên, cùng với niềm tin vào sự thịnh vượng mà TPP đem lại sẽ là những thách thức không hề nhỏ đó là sức ép cạnh tranh, thị trường bị chiếm lĩnh.
Sức ép cạnh tranh
Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2013, Việt Nam nhập khẩu 111.43 000 tấn thịt gia súc, gia cầm các loại, tăng 14,3% so với năm 2012. Trong đó, lượng thịt gia cầm và phụ phẩm nhập khẩu chiếm khoảng 78,70 nghìn tấn. Tiếp đến là trâu bò nhập khẩu khoảng 19,9 nghìn tấn. Số còn lại là thịt lợn: 3,3 nghìn tấn.
Tại nhiều siêu thị, tỷ lệ thịt nhập khẩu chiếm tỷ lệ lớn chủ yếu là thịt bò Úc. Hiện thịt nhập khẩu ngày càng trở nên phổ biến đối với người tiêu dùng. Ông Lê Mạnh Phong, Giám đốc vận hành hệ thống siêu thị Ocean Mart cho biết: Lượng thịt bò Úc hiện chiếm đến 50% sản lượng thịt của chúng tôi. Việt Nam phải nhập thịt bò là điều có thể hiểu, vì hiện tại nguồn cung trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu. Trong khi đó, Úc hay NewZealand đều có giống bò phát triển nhanh, chăn nuôi tập trung quy mô lớn nên giá sản xuất của họ cũng rẻ hơn.
Cùng với đó, lợn – sản phẩm chủ lực của ngành chăn nuôi Việt Nam vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, chủ yếu dựa trên chăn nuôi quy mô hộ gia đình, với khoảng 7 triệu hộ có quy mô bình quân từ 1 -10 con/hộ. Đây là nguyên nhân khiến giá thành sản xuất cao hơn các nước khác, chất lượng sản phẩm thấp. PGS.TS Nguyễn Đăng Vang - Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Việt Nam cho biết: Đáng quan tâm nhất là, giá thịt lợn của Mỹ đang thấp hơn của Việt Nam 40%. Nhưng nếu thuế về 0% thì người Mỹ sẽ chiếm lĩnh thị trường ngay của chúng ta. Vì từ Mỹ vận chuyển rất xa mất 20%, còn 20% là do ta đánh thuế cao nên họ không vào được.
Chăn nuôi nhỏ lẻ, chất lượng giống vật nuôi và năng suất chưa tốt, phụ thuộc vào nguồn thức ăn chăn nuôi nhập khẩu quá nhiều. Đây là những nguyên nhân khiến giá chăn nuôi của Việt Nam cao hơn từ 10 - 20% so với các nước khác.
12 quốc gia tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được chia làm 3 nhóm theo trình độ chăn nuôi, trong đó Mỹ, Úc, NewZealand là những nước phát triển nhất, có thế mạnh về xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi, tiếp đó là Nhật Bản, Singapore, Malaysia. Còn Việt Nam nằm trong nhóm kém phát triển nhất. Chính vì vậy, ngành chăn nuôi sẽ bị đe dọa mạnh bởi hội nhập, khi các dòng thuế nhập khẩu được đưa về 0%. Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam cho biết: Trong chăn nuôi có nhiều vấn đề đặt ra, nhưng chăn nuôi lớn vẫn là chủ lực cả ở chăn nuôi trang trại và chăn nuôi nhỏ. Nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa Việt Nam còn nhiều yếu kém về trình độ sản xuất, chất lượng sản phẩm và an toàn vệ sinh thực phẩm. Đó là những yêu cầu thách thức khi chúng ta hội nhập TPP.
Đón đầu nhiều cơ hội
Trong khi chăn nuôi đang đứng trước nhiều thách thức thì xuất khẩu thủy sản lại đang phấn khởi với cơ hội mà TPP đem lại.
Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2013, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào Nhật đạt 1,15 tỷ USD chiếm 17% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Nhật Bản là quốc gia nhập khẩu thủy sản hàng đầu của Việt Nam. Nhiều DN đã nhận thấy thị trường này sẽ còn lớn hơn nữa khi thuế nhập khẩu của Nhật sẽ về 0% khi TPP được ký kết.
Với 1.800 tàu câu cá ngừ đại dương, sản lượng trên dưới 15 ngàn tấn mỗi năm, 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa là nơi cung cấp mặt hàng cá ngừ đại dương xuất khẩu chủ lực của cả nước. Nhật Bản là thị trường chính của các nhà xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam. Thế nhưng, hiện nay, khi thực hiện FTA nhưng thuế nhập khẩu đối với cá ngừ của Việt Nam sang Nhật Bản khoảng từ 6,4 - 7,2%, trong khi đó Thái Lan và Philippines có mức thuế 0%. Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam cho rằng: TPP không chỉ mang lại sự cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ sang Nhật Bản khi thuế suất giảm bằng 0% mà quan trọng hơn sẽ tác động đến thu nhập của ngư dân khai thác cá ngừ. Thuế suất giảm xuống, nhà chế biến, xuất khẩu không phải chịu thuế vào trong giá thành sản phẩm nên giá mua nguyên liệu đầu vào của ngư dân, sẽ cao hơn.
Ông Vương Vĩnh Hiệp, Công ty TNHH Long Sinh cho rằng: Thị trường TPP rất sòng phẳng, ai có hàng hóa chất lượng tốt thì được chào đón. Công ty chúng tôi đang dành thời gian, nhân lực và khoản chi phí thích đáng để đầu tư xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng. Những tiêu chuẩn khắt khe từ phía các đối tác như Nhật Bản được doanh nghiệp thực hiện. Đây như là sự chuẩn bị đón đầu những cơ hội từ TPP.
Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết, năm 2013, 40% thủy sản của Việt Nam xuất khẩu sang các nước trong khối TPP: Hoa Kỳ chiếm hơn 22%, Nhật Bản hơn 17% nhưng giá trị thủy sản của Việt Nam lại thấp do chủ yếu xuất phát từ quy mô nhỏ và thường bị thị trường quốc tế ép giá. Do đó, khi gia nhập TPP, thủy sản VN sẽ có thêm nhiều cơ hội hợp tác với nước ngoài để nâng cao giá trị sản phẩm.
Ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết: Những doanh nghiệp có thể tìm thấy ở Việt Nam lợi nhuận trong việc nâng cấp năng lực chế biến sẵn có bằng cách đầu tư vào công nghệ chế biến sâu và tận dụng nguồn nhân lực rẻ, lành nghề của Việt Nam. Đó là cơ hội rất lớn cho họ và cho cả Việt Nam.
Theo http://baobaovephapluat.vn/
Từ khóa: Nông nghiệp, mừng, lo ,TPP
