Vòng đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương mới nhất đây nhất tại Hawaii vào ngày 31 tháng 7 đã kết thúc mà không đạt được một thỏa thuận về những gì sẽ có trong một hiệp định của 12 quốc gia chiếm khoảng 40% nền kinh tế thế giới.
Tất cả các bên đều tuyên bố là sẽ tiếp tục ngồi lại với nhau trong các cuộc đàm phán –song lại không đưa ra được thời gian biểu cho vòng đàm phán tiếp theo, điều này cho thấy tương lai của thỏa thuận vẫn chưa chắc chắn sau 2 năm tuyên bố rằng kết quả đang đến rất gần.
Chính quyền của Obama đã hy vọng rằng việc Quốc hội Mỹ trao quyền cho tổng thống bằng cách thông qua luật "quyền xúc tiến thương mại" sẽ là thông điệp chắc chắn nhắc nhở các quốc gia khác như Nhật Bản, Canada và Malaysia xem lại các đòi hỏi của mình để khép lại tiến trình đàm phán. Dự luật này đảm bảo rằng TPPsẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Quốc hội mà không phải sửa đổi bất kỳ một chi tiết nào.
Các vấn đề còn bất đồng: Sữa, xe hơi, tiền tệ
Canada không đồng ý mở cửa hơn nữa thị trường của mình cho sữa nhập khẩu - một yêu cầu quan trọng không chỉ của Mỹ mà còn của New Zealand, nơi mà có nhiều nhà sản xuất sữa khổng lồ như Fonterra đang ngày đêm mong muốn mở rộng thị trường xuất khẩu cho các sản phẩm chiến lược của nước này.
Tại thị trưởng Nhật Bản, Mỹ muốn các sản phẩm nông nghiệp và công ty ô tô được tự do xâm nhập thị trường này, nhưng Thủ tướng Shinzo Abe lại đang phải đối mặt với một cơ quan lập pháp bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi nông dân trồng lúa nhỏ. Và rào cản thương mại đối với xe hơi nhập khẩu đã tồn tại từ lâu và rất khó để phá bỏ.
Yêu cầu của Mỹ thời hạn 12 năm bảo vệ bằng sáng chế dược phẩm cũng đang vấp phải sự phản đối của các nước nghèo hơn - chẳng hạn như Malaysia và Việt Nam –hai nước này còn băn khoăn rằng họ sẽ gặp rất nhiều thách thức trong lĩnh vực y tế công nếu không được phép tiếp cận với thuốc gốc giá rẻ hơn.
Các nhà phê bình ở các bang sản xuất của Mỹ cho biết thỏa thuận này nên có các quy định tránhtình trạng cácquốc gia thao túng giá trị nội tệ của mình để hỗ trợ cho xuất khẩu của họ thông qua lợi thế giá so với thị trường Mỹ. Mặc dù điều này chưa được xem xét nhưng nó sẽ là những vật cản ngăn chặn tiến trình hướng đến một thỏa thuận cuối cùng, các nhà đàm phán từ nhiều quốc gia cho biết.
Nhà phê bình thuộc phe dân chủ Mỹchỉ trích TPP
Mặc dù chưa đi đến kết luận cuối cùng song hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương đã trở thành một chủ đề chính trị nóng tại Mỹ.
Obama đang phải chịu áp lực khi muốn TPP được hoàn tất trước khi rời nhiệm sở vào tháng 1 năm 2017. TPP cần nhiều tháng để Quốc hội Mỹ rà soát, xem xét kỹ các văn bản và bản dịch ngôn ngữ trước khi đưa ra bỏ phiếu ở Washington.
Được phát động bởiThượng nghị sĩ bang Massachusetts, Elizabeth Warren, nhiều nghị sĩ Mỹ đã chỉ trích "cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư nhà nước" có trong thoả thuận, ông ta cho rằng điều khoản này sẽ cho phép các công ty đa quốc khởi kiện pháp luật và các quy định của các nước ra trước trọng tài quốc tế.
Cơ chế này cũng đã có trong một số hiệp định thương mại ví dụ như tập đoàn sản xuất thuốc lá Phillip Morris International đã kiện các biện pháp y tế công cộng với luật “bao bì rõ ràng” của Úc với lý do tài sản trí tuệ của mình là các thương hiệu đã và đang bị làm mất giá trị một cách không công bằng.
Những người ủng hộ thì cho rằng cơ chế này hoàn toàn hữu ích trong trường hợp quyền sở hữu bị tổn thương bởi các biện pháp hay luật lệ của các nước tham gia thỏa thuận.
Luật lao động
Đại diện đảng Dân chủ, thượng nghị sĩ Sandy Levin của bang Michigan, nói rằng thật là "khôn ngoan" khi thỏa thuận đã không được ký kết trong tuần này.
Luật lao động ở các nước như Mexico, Việt Nam và Malaysia vẫn cần phải được cải thiện nhiều, và Mỹ cũng không nên hạn chế quyền tiếp cận thuốc gốc, ông nói.
"Chúng tôi cũng sẽ cần phải xem xét nghiêm túc các văn bản được phân loại để đánh giá mức độ tiến bộ thực sự và đầy đủ về các vấn đề như môi trường và giải quyết tranh chấp nhà đầu tư - nhà nước," ông nói thêm.
Bà Hillary Clinton đã nhắc lại những lời chỉ trích thỏa thuận. Trong khi đó, phần lớn các ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng hòa đều thể hiện ủng hộ thoả thuận.
Một số đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội cho biết họ ủng hộ tiếp tục các cuộc đàm phán.
"Các cuộc đàm phán vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào đáp ứng các tiêu chuẩn cao trong TPA (quyền xúc tiến thương mại)”, Chủtịch Chính sách thương mại Hạ viện Mỹ, Paul Ryan, R-Wisconsin, cho biết trong một tuyên bố vào đêm 31 tháng 7. Nhưng ông ủng hộ việc tiếp tục các cuộc đàm phán để có được một thỏa thuận tốt nhất có thể.
Các nhà đàm phán trong một tuyên bố chung nói rằng sẽ tiếp tục công việc của mình, nhưng không đưa ra lộ trình cụ thể cho tiến trình này.
Tuy nhiên, đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman và các Bộ trưởng thương mại của các nước khác cho biết trong một tuyên bố chung rằng họ sẽ lên kế hoạch cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Họ nói rằng các nước liên quan đếnbất đồng lớn sẽ tiến hành các cuộc đàm phán song phương.
"Các Bộ trưởng và các nhà đàm phán đã rời Hawaii với cam kết tiếp nối kết quả của cuộc họp này bằng cách giữ liên lạc chặt chẽ, các nhà đàm phán tiếp tục cùng nhau làm việc tích cực để tìmra các điểm chung", tuyên bố nói.
Họ cũng tuyên bố rằng sự kết thúc của các cuộc đàm phán đang ở rất gần và chúng tôi "tự tin hơn bao giờ hết rằng TPP đang nằm trong tầm tay”.
Theo http://edition.cnn.com - MD
Từ khóa: đàm phán, TPP, đổ vỡ
