Những nút thắt cuối cùng đang được tháo gỡ, dọn đường cho một thoả thuận cuối cùng về TPP được ký kết khi các bộ trưởng gặp nhau tại Mỹ vào cuối tuần này.
Hawaii đang là tâm điểm nóng của TPP khi lần lượt đón các đoàn đàm phán TPP, lẫn một cuộc gặp của các bộ trưởng của 12 thành viên. Giữa những cuộc đàm phán đó, hai đoàn Mỹ và Nhật Bản đang rất quyết tâm. Cuối tuần trước thì hai bên đã gặp nhau bàn về vấn đề ôtô, rồi mở cửa thị trường nông sản. Còn các đoàn khác thì đối mặt với các vấn đề nan giải và hóc búa nhất như sở hữu trí tuệ (SHTT).
SHTT là một trong những chông gai nhất, gây tranh cãi nhất mà các đoàn cứ tranh qua cãi lại suốt mấy năm nay. Nay thì tại Hawaii, các chuyên viên vừa gặp nhau trong các phiên toàn thể, vừa thực hiện những cuộc đàm phán song phương để giải quyết các vấn đề trước khi đưa lên bàn của trưởng đoàn. Các trưởng đoàn cũng bận rộn với các cuộc họp toàn thể lẫn song phương. Đây là thời khắc của những câu chuyện bánh ít trao đi thì bánh quy trao lại, vừa hy sinh lợi ích này để đánh đổi lợi ích khác, xen lẫn giữa lợi chung và ích riêng.
Vẫn chưa rõ các bên đã thống nhất được với nhau các vấn đề, hay thậm chí là thu hẹp được các bất đồng hay chưa. Các quyết tâm cho thấy các vấn đề kỹ thuật, hay những vấn đề mà mức độ quan trọng không nhiều có thể được quyết định ngay ở cấp trưởng đoàn. Nhưng tranh cãi về chuyện nào quyết ngay, chuyện nào để lại cũng mất thời gian.
Riêng những chuyện như SHTT, trong đó có phần thời gian bảo hộ sáng chế dược phẩm và độc quyền dữ liệu thuốc sinh học, có thể sẽ phải chờ quyết tâm chính trị của cuộc gặp cấp bộ trưởng, khai mạc vào ngày 28, kết thúc ngày 31 tháng này. Đấy cũng là thời hạn mà các bên đặt ra để đạt được một thoả thuận chung. Và đấy là khoảng thời gian cho giới vận động hành lang hành động, thể hiện quyền lực và lợi ích của mình.
Trong chương Đầu tư, các bên gần như đã đạt được sự nhất trí, ngoại trừ hai vấn đề còn nhiều tranh cãi: Cơ chế giải quyết tranh chấp nhà đầu tư – chính phủ và mức độ nào thì áp dụng biện pháp kiểm soát vốn nhằm làm dịu các cuộc khủng hoảng tài chính.
Vướng mắc trong phần doanh nghiệp nhà nước dường như chỉ còn là vấn đề các ngoại lệ mà một số quốc gia yêu cầu so với các quy định chung. Một vấn đề khác là về mở cửa thị trường sữa cũng được các bên như Mỹ, Australia và New Zealand, Canada... bên ép bên thủ, người tiến kẻ lùi...
Bộ trưởng Thương mại Australia Andrew Robb không quên nhắc nhở các đoàn rằng, nếu không đạt được thoả thuận, thì TPP chắc phải chờ vài năm nữa, vì nước Mỹ chuẩn bị cuốn theo chiều bầu cử. Ông này là người tỏ ra lạc quan nhất từ mấy năm nay, với rất nhiều tuyên bố: TPP sắp được ký kết, hết lần này đến lần khác, nên kỳ này chắc quyết tâm phải đúng một lần.
Australia là quốc gia phản đối vấn đề thời hạn bảo hộ độc quyền dữ liệu thuốc sinh học mà Mỹ đưa ra là 12 năm. Nước này không đơn độc, và các bên dự đoán, với sự nhất trí của nhiều bên, thì thời hạn cho vấn đề này được rút ngắn, chỉ còn 7 – 8 năm mà thôi.
Đoàn Nhật có vẻ quyết tâm. Các quan chức nước này đưa ra khả năng mở, rằng cuối tháng này cứ hẵng thoả thuận với nhau, đồng ý với nhau cái đã. Một số vấn đề không quá gây tranh cãi thì cứ để sang tháng bàn cũng chẳng sao. Lần này, một số quan chức đàm phán của các đoàn đã được phép ở lại Hawaii đến ngày 3.8, một chỉ dấu cho thấy quyết tâm về đích của TPP là rất lớn.
Từ Tokyo, một thông cáo báo chí đề ngày 27.5 từ văn phòng Thủ tướng Nhật Bản, dẫn lời ông Abe: rằng hai năm trước, ông đã hứa trước công chúng rằng “chúng tôi sẽ theo đuổi con đường tốt nhất phù hợp với lợi ích quốc gia của mình”, và dựa vào lập trường đó, ông quyết định Nhật Bản sẽ tham gia TPP. Ông nhận định rằng cuộc gặp gỡ cấp bộ trưởng tại Hawaii sẽ là “cuộc gặp cuối cùng hướng tới việc đạt được một quyết định của đàm phán TPP”. “Đích đến giờ đã trong tầm tay. Tuy nhiên, việc kết thúc đàm phán sẽ vẫn là phần khó khăn nhất”.
Ông chỉ đạo cho đoàn đàm phán, và cả bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Akira Amari đang có mặt tại Hawaii, và các bộ trưởng liên quan ở nhà, phải “nỗ lực hết mình cho các cuộc đàm phán, vượt qua mọi khó khăn, và kết quả đạt được phải đạt gắn với lợi ích quốc gia tối đa có thể.
Cùng ngày thì hiệp hội Các nhà sản xuất Mỹ (NAM), đại diện cho hơn 14.000 nhà sản xuất của nước này đưa ra một khuyến nghị các ưu tiên mà phái đoàn Mỹ cần phải đạt được trong TPP. Một số ưu tiên mà hội này đưa ra là xoá bỏ hàng rào thuế quan và các hàng rào thương mại, bảo vệ và áp dụng tất cả các hình thức của SHTT, thúc đẩy cạnh tranh công bằng, kể cả các doanh nghiệp nhà nước, áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp đúng lúc và hiệu quả, áp dụng các nguyên tắc thúc đẩy dòng chảy dự liệu xuyên biên giới liên quan đến các điều khoản.
Thông cáo báo chí của NAM dẫn lời ông Jay Timmons, chủ tịch hội: “Các nhà sản xuất không dễ dàng đồng ý về một thoả thuận TPP ngay được. Thoả thuận đó phải giành được sân chơi cho các nhà sản xuất Mỹ, mở cửa tất cả các thị trường, hỗ trợ thương mại và thiết lập các quy tắc mạnh và có tính khả thi đối với việc bảo hộ SHTT và đầu tư, cũng như những vấn đề quan trọng khác nhằm đạt được các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và sản xuất của Mỹ”.
Nguồn: TGTT
Từ khóa: Nhật ký TPP,trông chờ vào bộ trưởng
