Những người phản đối việc trao quyền đàm phán nhanh cho Tổng thống Obama đối với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương ( TPP ) –hiệp định thương mại giữa Mỹ và 11 quốc gia - cho rằng tình trạng mất việc làm do tác động của toàn cầu hóa là lý do phản đối chính của họ.
Hiệp định Thương mại tự do sẽ làm giảm thuế quan và loại bỏ những rào cản khác khi nhập khẩu hàng hóa từ các nước thành viên, điều này sẽ làm cho các đối thủ tạo nên sức cạnh tranh khốc liệt cho chính ngành công nghiệp nội địa Mỹ. Bằng chứng là sự cạnh tranh hàng nhập khẩu từ các quốc gia có mức lương thấp đã góp phần làm giảm đáng kể việc làm trong các nhà máy sản xuất ở Mỹ trong hai thập kỷ qua. Tuy nhiên, ngăn chặn TPP trong nỗi lo sợ về toàn cầu hóa sẽ hoàn toàn là một sai lầm.
Có nhiều lý do để ủng hộ TPP mặc cho những lo ngại về toàn cầu hóa. Thứ nhất, TPP đang tìm cách để quản lý việc giao thương không chỉ cho hàng hóa và dịch vụ truyền thống, mà còn cả sở hữu trí tuệ và đầu tư nước ngoài. Điều này sẽ làm phát triển thương mại trong lĩnh vực dịch vụ tri thức – ngành mà các công ty Mỹ đang phát huy lợi thế mạnh hơn. Thứ hai, ngăn chặn TPP cũng không giúp cho các công việc sản xuất quay trở lại Mỹ. Thứ ba , điều quan trọng nhất là mặc dù Trung Quốc không gia nhập TPP, nhưng việc ban hành các thỏa thuận sẽ làm tăng các quy tắc và tiêu chuẩn quy định cho một số đối tác thương mại chính của Trung Quốc. Điều này sẽ gây sức ép cho Trung Quốc để họ đáp ứng một số các tiêu chuẩn mà TPP đã đặt ra nhằm chấm dứt sự độc quyền trong trò chơi thương mại toàn cầu mà Trung Quốc đã cản trở các công ty đa quốc gia nước ngoài.
Từ năm 2000, Mỹ đã bị mất 5 triệu việc làm trong ngành sản xuất. Chủ yếu là các mặt hàng chuyên về may mặc, giày dép , đồ gỗ, điện tử gia dụng , đồ chơi và thiết bị thể thao – đây là những ngành mà Trung Quốc đạt được sự tăng trưởng bùng nổ - nhiều nhà máy ở Mỹ bị đóng cửa. Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc đã khiến việc làm ở Mỹ giảm 21% trong giai đoạn 1990 - 2000. Thêm vào đó là làn sóng tự động hóa đã làm cho nhiều người lao động không có trình độ mất việc làm. Dù rất thông cảm với các vùng và các gia đình phải gánh chịu những hậu quả đó, nhưng việc ngăn chặn TPP sẽ không giúp cho việc sản xuất phát triển hay tạo nên lợi ích gì cho người lao động Mỹ. Thực tế toàn cầu hóa sản xuất là một sự việc đã rồi và những công việc đó cũng không thể quay trở lại.
Ngoài ra, các công ty sản xuất của Mỹ hầu như ít bị ảnh hưởng từ việc hạ thấp các rào cản thương mại. Theo Ngân hàng thế giới, các thành viên WTO có thể xuất khẩu hàng hóa sản xuất cho thị trường Mỹ với mức thuế trung bình chỉ 2%. Trong đề xuất TPP, Mỹ đã có thỏa thuận thương mại song phương nhằm loại bỏ tất cả các mức thuế của mặt hàng sản xuất cho 05 trong số 11 thành viên là: Australia, Canada, Chile, Mexico, và Singapore. Việc hạ mức thuế quan vốn đã ở chạm đáy đến mức 0 cho các nước TPP còn lại vì vậy mà sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể cho các công ty sản xuất của Mỹ. Qua đó cũng là cơ hội làm cho các nước này được tiếp cận và phần lớn không bị trói buộc vào thị trường Mỹ.
Ngược lại, nếu TPP có ít bất lợi cho Mỹ, hãy cũng tìm hiểu xem những thuận lợi mà TPP sẽ mang lại. Tại sao phải quan tâm tới thỏa thuận này ở tất cả mọi khía cạnh? Lý do là TPP liên quan nhiều đến lĩnh vực sản xuất. Đáng lưu ý nhất, TPP hứa hẹn cho sự tự do hóa thương mại trong lĩnh vực dịch vụ và nông nghiệp, đây là những lĩnh vực mà Mỹ đã đạt được thặng dư thương mại, nhưng WTO mặc dù đã cố gắng 20 năm qua song vẫn không thể nâng lên mở rộng ra quốc tế. Đạt thành công về xuất khẩu dịch vụ thông tin và máy tính, Mỹ đã duy trì được những người đầu ngành trọng yếu, điều này đòi hỏi nhiều thứ hơn ngoài việc cắt giảm thuế quan. Đó chính là việc bảo vệ các bằng sáng chế tránh khỏi bị xâm phạm; bảo vệ tài sản và doanh thu doanh nghiệp tránh khỏi bị sung công vào các chính phủ nước ngoài. Để mở rộng những thành công của Obama trong việc gìn giữ các bảo đảm này ở TPP, hiệp định sẽ nâng lên đáng kể ngành thương mại Mỹ.
Mỹ phải biết tận dụng những lợi thế mới này: ngày nay, để có được thành công các công ty Mỹ phải dựa vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Khi một đối tác thương mại xuất khẩu sản phẩm sang Mỹ, thì nền kinh tế Mỹ sẽ được lợi bởi vì Mỹ đã xuất khẩu các bộ phận, thành phần, hoặc ý tưởng cho các nước đó. Chẳng hạn như, sự phát triển sản xuất của Trung Quốc sẽ không được như mong đợi nếu Trung quốc không nhập nhập khẩu kỹ thuật từ các tập đoàn đa quốc gia Mỹ, điều này sẽ tạo ra thu nhập cho nền kinh tế Mỹ và những cơ hội việc làm tốt cho các kỹ sư, lập trình viên và những ngành nghề có kỹ năng khác. Mức doanh thu đạt lợi nhuận phi thường của iPhone 6, dù được Apple thiết kế tại California , nhưng còn lại thì dựa vào khả năng của các nhà máy Foxconn Trung Quốc để lắp ráp điện thoại di động với một mức chi phí hợp lý.
Nếu được thông qua , TPP sẽ tạo nên một khuôn khổ mạnh mẽ cho các giao dịch thương mại trong tương lai, bao gồm cả với Trung Quốc, điều này sẽ làm cho Mỹ đến gần hơn với các giải quyết tranh chấp mà WTO đã không thể giải quyết được.
Theo www.washingtonpost.com – LT
Từ khóa: TPP, người lao động, Mỹ, lợi ích, đàm phán, Hiệp định thương mại tự do
