Sau khi tái đắc cử vào tháng 12 năm ngoái, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tiếp tục chương trình hồi sinh nền kinh tế quốc gia và thách thức lớn nhất của chương trình này là ngành nông nông nghiệp vốn đã bị lão hóa quá lâu và trở nên gánh nặng cho Nhật Bản.
Theo kế hoạch, Thủ tướng Albe sẽ sớm trình dự luật cải cách nông nghiệp, một ngành kinh tế mà được ví như tập hợp các nông dân cao tuổi trồng trọt trên những lô đất manh mún, chật hẹp, trong khi Nhật Bản đang vất vả tiến hành các cuộc đàm phán Hiệp Định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), mà theo đó Nhật Bản sẽ phải cắt giảm thuế nhập khẩu nông sản cao chót vót vốn được coi là lá chắn bảo vệ nguồn mưu sinh cho nông dân trong nước.
Tổ chức Nông nghiệp Nhật Bản (JA), là một nhóm có nhiều thế lực đang kiểm soát giá cả và mạng lưới phân phối nông sản thông qua khoảng 700 hợp tác xã nông nghiệp, và nhóm này cũng gần như độc quyền cung cấp thức ăn chăn nuôi và nông cụ cho nông dân Nhật Bản.
Cấu trúc này không giống như kế hoạch cải cách của Abe, cũng không phải là mong muốn của TPP.
JA có mối quan hệ gần gũi, lâu đời với Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Albe, JA có sức mạnh tài chính –với gần 91,5 nghìn tỷ Yên trong tài khoản tiền gửi ngân hàng vào tháng 3 năm 2014 - và JA cũng là một tập hợp xã hội lớn có ảnh hưởng đáng kể đến các nhà lập pháp ở nông thôn.
Trong tháng giêng vừa qua, các thành viên của JA đã vận động chống và đánh bại ứng cử viên của LDP ứng cử vào chức thống đốc của Saga, một tỉnh ở thuần nông ở Tây nam Nhật Bản.
Mặc dù nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 1% GDP của Nhật Bản, nhưng sự ảnh hưởng to lớn của nó có thể làm cho những ủng hộ cải cách của Chính phủ trở nên e ngại trước những gì Koichi Kurose, chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng Resona, gọi là "biểu tượng về cải cách cấu trúc của Abe" trước cuộc bầu cử địa phương trên toàn quốc trong tháng 4 tới.
"Nếu họ ủng hộ Albe từ bỏ để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương, thì những cải cách Abenomics cũng sẽ bị kéo lùi" ông nói.
"Các nhà đầu tư nước ngoài cũng đang theo dõi sát sao về việc liệu Abe có thể thực hiện cải cách nông nghiệp hay không, điều mà sẽ ảnh hưởng đến đánh giá của họ về Abenomics," Chizu Hori, nhân viên nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Mizuho Ltd cho biết
Nông dân Nhật không sợ TPP hay đồng Yên suy yếu
Tại Nhật, nông dân vốn sẽ bị tổn thương bởi Abenomics –giảm thu nhập và đồng Yên suy yếu - cũng đang theo dõi chặt chẽ tình hình này. Ông Hiroyasu Sugiura, một nông dân 67 tuổi, sản xuất sữa tươi bán cho nhà máy Toyota Motor tại miền trung Nhật Bản, cho biết ông đang hết sức tuyệt vọng. Đồng Yên sụt giảm có lợi cho các nhà xuất khẩu như Toyota nhưng lại làm cho chi phí thức ăn tăng mạnh, chi phí mà đã chiếm đến 80% doanh thu từ sữa của Sugiura."Đồng Yên yếu hơn ... có thể giúp Toyota Motor thu thêm hàng nghìn tỷ Yên lợi nhuận, nhưng chúng tôi lại đang bị thiệt bại bởi cùng một chính sách quốc gia" Sugiura nói, trong khi chủ nhiệm các hợp tác xã sữa Aichi tâm sự "Chúng tôi muốn được chính phủ bảo vệ"
Tuy nhiên, đối với người tiêu dùng, giá cao và thiếu hụt nguồn cung bơ gần đây được cho là do thị trường đóng cửa đối với sữa và các sản phẩm từ sữa, thị trường mà mà nguồn cung và giá cả được thiết lập bởi nhà nước và một vài nhóm do JA chỉ định, trong khi nguồn hàng nhập khẩu lại bị nhà nước kiểm soát quá chặt.
Sản xuất sữa tươi năm 2014 là 7.450.000 tấn thấp hơn nhiều so với con số 8.660.000 tấn của năm 1997, cùng với đó là số lượng nông dân chăn nuôi bò sữa đã giảm xuống chỉ còn vẻn vẹn 18.600 người năm 2014 so với 160.100 người năm 1975. Bên cạnh đó thì số bò sữa đã giảm một phần ba so với thời điểm cao nhất.
Nhật Bản đang áp thuế 360% đối với bơ nhập khẩu để bảo vệ nông dân trong nước trong khi vẫn tiếp tục duy trì hạn ngạch nhập khẩu như là một điều kiện để áp dụng thuế mức cao theo quy tắc thương mại quốc tế.
Abe muốn phá vỡ hệ thống đó để nông dân địa phương hay hợp tác xã tự chủ trong sản xuất và phân phối, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và lợi nhuận. Kế hoạch cải cách còn có chương trình khuyến khích các giao dịch đất đai để mở rộng quy mô các trang trại.
Diện tích trung bình các trang trại của Nhật Bản là 02 hecta, chỉ bằng 1% diện tích trung bình các trang trại ở Mỹ và 0,07% của Úc.
"Một trong những yếu tố quan trọng nhất mà ông Abe cần giải quyết là làm cho các trang trại phát triển với quy mô lớn hơn để hiệu quả hơn", nhà nghiên cứu Hori Mizuho cho biết. Cải cách cơ cấu là một vấn đề căn bản của TPP, khi TPP sẽ liên kết 12 quốc gia với gần 40% GDP thế giới.
Sự bất đồng giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản, hai thành viên cơ bản, lớn nhất của TPP là phạm vi mở cửa thị trường nông nghiệp của Nhật, điều này đã trì hoãn tiến độ đàm phán.
Nhật Bản đang áp thuế cao cho sản phẩm từ sữa, gạo, lúa mì, thịt bò, thịt lợn và đường để bảo vệ nông dân địa phương, nhưng khi có TPP, nó sẽ phải cắt giảm hoặc loại bỏ một số biểu thuế, và cho phép nhập khẩu nhiều hơn, điều này sẽ gây sức ép nhiều hơn cho nông dân Nhật.
Tuy nhiên, cũng đã có một số cơ sở và nông dân không chịu đứng yên trong cái ô của JA. Một hợp tác xã ở Hamanaka, một thị trấn nhỏ trên đảo Hokkaido, đang mua thức ăn chăn nuôi với giá rẻ hơn từ các nhà cung cấp khác, thay vì từ JA, và tuyển dụng các cặp vợ trồng trẻ, đào tạo và giúp đỡ tài chính và công nghệ để họ có thể tiếp quản và quản lý đất đai từ các nông dân đã nghỉ làm. "Chúng tôi không có đất nông nhàn rỗi ở Hamanaka. Năm cặp vợ chồng đang trong danh sách chờ của chúng tôi ", Shigenori Ishibashi nói. Người đứng đầu hợp tác xã cho biết thêm sản lượng sữa trong thị trấn đã tăng 25% kể từ năm 1983.
"Chúng tôi không sợ TPP hay đồng Yên yếu", Ishibashi cho biết.
Theo http://www.japantoday.com - PT
Từ khóa: Cải cách nông nghiệp, Shinzo Abe, TPP, Mỹ, Nhật Bản
