Đại diện Thương mại Mỹ - Michael Froman đang hướng đến kết thúc đàm phán Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) kéo dài trong 5 năm qua. TPP là hiệp định liên kết Mỹ, Nhật Bản và 10 nước khu vực Thái Bình Dương thành một khu vực tự do thương mại với 800 triệu người tiêu dùng và 40% sản lượng toàn cầu. Nếu được ký kết hiệp định này sẽ làm tăng xuất khẩu của Mỹ lên 78 tỷ USD/năm và tạo thêm hàng ngàn việc làm trong thập kỷ tới.
TPP sẽ tạo ra một lực đẩy cho tăng trưởng kinh tế Mỹ nhưng điều này sẽ không xảy ra nếu Quốc hội Mỹ không sớm trao cho chính quyền Tổng thống Obama nhiều quyền lực hơn để đàm phán, còn được gọi là quyền xúc tiến thương mại (TPA), cho phép Tổng thống đồng ý hay phản đối một điều khoản cần bỏ phiếu.
Nếu không có TPA, chính quyền Tổng thống sẽ không có khả năng đàm phán các điều khoản có lợi và tất nhiên khi đó Quốc hội sẽ không đồng ý với nội dung của hiệp định. Điều này không chỉ có thể xảy ra đối với TPP mà còn với Hiệp định quan hệ đối tác toàn diện giữa Mỹ và EU - với tham vọng thiết lập các quy tắc thương mại toàn cầu trong lĩnh vực dịch vụ.
Nếu các đề xuất này không được chấp thuận, các thỏa thuận song phương có thể đặt những nhà xuất khẩu Mỹ vào tình huống bất lợi. Châu Á sẽ có lý do để chế giễu khái niệm hướng trọng tâm về châu Á của Mỹ, trong khi đó các công ty chuyên cung cấp thẻ tín dụng và công ty bảo hiểm sẽ tiếp tục bị cấm hoạt động tại các quốc gia này. Malaysia sẽ tiếp tục duy trì hàng rào thuế dốc đối với xe hơi Mỹ, Canada sẽ tiếp bảo hộ ngành sữa với thuế suất lên đến 250% với hàng nhập khẩu và còn nhiều những điển hình như thế.
Suy nghĩ của Quốc hội Mỹ về TPA có nhiều khác biệt. Đảng Dân chủ chống lại ý tưởng giao TPA cho chính quyền Tổng thống vì họ cho rằng tự do thương mại có thể dẫn đến mất việc làm; Đảng Cộng hòa không đồng ý với lý do là Mỹ đang sử dụng những nhà đàm phán tồi. Dù bất kỳ lý do gì thì việc từ chối cấp TPA cho chính quyền tổng thống sẽ dẫn đến kết cục là chính quyền không thể kết thúc bất kỳ vấn đề đàm phán nào khi chưa có sự thông qua của Quốc hội.
Nếu được phân cấp và các hiệp định được thực thi, nhiều công ty có thể đóng cửa nhà máy tại Mỹ và chuyển sang sản xuất tại nước ngoài nơi các luật lệ về lao động và môi trường lỏng lẻo hơn để giảm chi phí và tăng lợi nhuận. Hầu hết các nghiên cứu đều kết luận rằng, hiệp định tự do thương mại lớn nhất của Mỹ tính đến thời điểm này là Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ 1994 (NAFTA) đã tạo ra nhiều việc làm hơn và đạt được các lợi ích như dự kiến.
TPP được cải tiến từ NAFTA sẽ buộc các nước đối mặt với các vụ kiện và hình phạt nếu họ thất bại trong việc thực thi những quy định về môi trường hoặc không đảm bảo quyền lợi của công nhân. Lao động và môi trường là một trong những nội dung chính của TPP, không giống như NAFTA - đã bỏ ngõ vấn đề này khi đàm phán.
Một vài quan điểm cho rằng xuất khẩu của Mỹ sang Hàn Quốc đã giảm đáng kể từ khi 2 nước đạt được thỏa thuận tự do thương mại năm 2011. Nhưng điều này chủ yếu xuất phát từ lý do tăng trưởng chậm lại của kinh tế Hàn Quốc, nhập khẩu hàng hóa của Hàn Quốc từ Trung Quốc thậm chí còn giảm gấp nhiều lần.
Đảng Dân chủ phàn nàn rằng các nhà đàm phán TPP sẵn sàng chia sẻ thông tin chi tiết với các nhóm ngành công nghiệp nhưng không làm điều này với các nhà lập pháp và người tiêu dùng Mỹ. Văn phòng Thương mại Mỹ đã giải quyết vấn đề này bằng cách thành lập ban tham vấn các lợi ích công cộng và xác định các Nghị sỹ Quốc hội có thể có bất kỳ thông tin nào mà họ muốn (không cho phép sao chép và giới hạn các nhân viên có thể xem những tài liệu đàm phán).
Hầu hết các nghị sỹ Cộng Hòa là những nhà kinh doanh nhưng họ vẫn lo ngại rằng TPP sẽ cho các doanh nghiệp nhà nước châu Á một lợi thế cạnh tranh nhất định với lý do có thể những công ty này được nhận các khoản trợ cấp bí mật từ chính phủ. TPP không có rào cản nào đối với nhóm doanh nghiệp nhà nước (Mỹ chỉ có hình thức doanh nghiệp nhà nước tại các công ty Fannie Mae, Freddie Mac và Dịch vụ bưu điện Mỹ), do đó, TPP cần yêu cầu tính minh bạch tài chính cao hơn nữa
Các vấn đề hóc búa nhất hầu như chỉ được giải quyết trong những tuần cuối cùng của đàm phán. Đó là khi các quốc gia muốn điều gì đó (ví dụ, Mỹ muốn thâm nhập thị trường nông sản của Nhật) phải đánh đổi một điều gì khác tương tự (ví dụ, Mỹ mở cửa thị trường đường cho Nhật Bản). Quốc hội không thể cản trở một thỏa thuận khi nó đã đi vào giai đoạn nước rút.
Điều này không có nghĩa là Quốc hội Mỹ phải bước sang một bên vì Quốc hội có quyền tạo ra các hiệp định thương mại trong khuôn khổ Hiến pháp. Ngược lại Quốc hội cần nêu rõ mục tiêu của mình trong phạm vi rộng và nhấn mạnh việc tham vấn thật sự trước khi trao cơ chế TPA cho chính quyền tổng thống nhằm tối đa hóa lợi ích của Mỹ trong tuần đàm phán cuối cùng.
Nếu các Nghị sỹ từ chối cấp TPA cho chính quyền tổng thống, không có lý do gì để họ phàn nàn hay chỉ trích việc chính quyền Obama chỉ đạt một thỏa thuận tồi, hầu như không có lợi ích gì.
Theo http://www.chicagotribune.com - PC
