Khi Singapore đảm nhiệm vai trò chủ tịch ASEAN năm 2018, Thủ tướng Lý Hiển Long đã thông báo, về chủ đề ASEAN năm 2018 sẽ là “Tự cường và Sáng tạo” (Resilient and Innovative).
Đây là một tham vọng kép rất chất lượng dành cho khối, nhưng Singapore sẽ cần đến sự hợp tác tuyệt đối của tất cả các nước thành viên nếu muốn đem lại cho khu vực sức bật hay sự cải tiến như nước này mong muốn, giúp khu vực có những bước tiến thực chất trong bối cảnh tình hình chính trị thế giới có quá nhiều biến động trong những năm vừa qua.
Việc Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ và hiện tượng Brexit ở Vương Quốc Anh đã lèo lái các mối quan hệ quốc tế đi theo hướng đơn phương.
Chỉ riêng sự kiện Hoa Kỳ rút lui khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), hiệp định mà một vài quốc gia ASEAN trong đó có Singapore là thành viên, đã thay đổi cuộc chơi kinh tế trong khu vực.
Tình hình thậm chí còn tệ hơn nếu như các nước Đông Nam Á cũng không tham gia vào Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), nơi chủ nghĩa đa phương có khả năng được vực dậy.
Chúng ta giờ đây đang chờ đợi để xem liệu Singapore – quốc gia phụ thuộc vào các thỏa thuận kinh tế trên – có thể hiện thực hóa chương trình nước này đề ra để đem lại lợi ích của toàn bộ khối ASEAN hay không?
Suy cho cùng, các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ đều có mặt trong RCEP.
Hiện nay, các nước đang rất có lòng tin rằng Singapore, với các vị lãnh đạo có khả năng lôi kéo và tập hợp các nước, sẽ dễ dàng hoàn thành sứ mệnh chủ tịch của mình. Cựu chủ tịch ASEAN ông Ong Keng Yong hi vọng Singapore sẽ đem đến nhiều tin vui cho khu vực như trước đây nước này đã từng trong mỗi lần nắm giữ chức chủ tịch. Ông Yong dẫn chứng, Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (1992) và bảng kế hoạch tổng thể Cộng đồng Kinh tế ASEAN (2007) đều ra đời trong những năm Singapore nắm giữ chức chủ tịch.
Các thách thức
Mặc dù các thành viên chủ chốt trong ASEAN như Malaysia và Thái Lan cũng rất tích cực hội nhập kinh tế khi hai nước này cũng là thành viên của RCEP, việc đạt được mục tiêu mà Singapore đề ra cũng là một nhiệm vụ khá nặng nề, phần lớn là do sự chênh lệch trình độ giữa các nước trong khối.
Tiến trình đàm phán cũng đang hết sức chậm chạp. Tính đến hiện nay, mới chỉ có 2 trong số 18 chương dự kiến trong RCEP đạt được đồng thuận.
Hi vọng rằng Singapore, Malaysia và Việt Nam – 3 nước đang khá thất vọng với tiến độ của TPP – sẽ có thể giúp RCEP tạo được bước đột phá trong năm nay. Nỗ lực này sẽ phải cần đến sự sáng tạo và sức bật thực sự từ tất cả các nước thành viên ASEAN.
Trong khi đó, các quan ngại về an ninh và chính trị vẫn đang đặt ra các thách thức lớn cho định hướng mà Singapore dành cho khối.
Khi Singapore giữ chức chủ tịch vào năm 2007, cuộc “cách mạng Saffron” đã diễn ra ở Myanmar và một vụ đấu súng đã xảy ra giữa Thái Lan và Campuchia dọc biên giới hai nước. Việc thiếu hợp tác giữa các nước đã buộc Singapore triệu tập một cuộc họp khẩn và đưa ra một thông báo nhận trách nhiệm rất thành khẩn. Dĩ nhiên, chính quyền Myanmar sau đó đã đàn áp cuộc nổi dậy bằng vũ trang, trong khi Thái Lan và Campuchia đem sự việc lên Tòa Công lý Quốc tế.
Còn năm nay, tình hình ở Myanmar thậm chí còn tồi tệ khi xảy ra thảm họa nhân đạo Rohingya, nhưng chính phủ Myanmar nhấn mạnh rằng ASEAN không được can thiệp vào công việc nội bộ của nước này, và nếu các nước láng giềng muốn giúp đỡ, các nước có thể thông qua con đường viện trợ nhân đạo.
Khi Philippine giữ chức chủ tịch vào năm ngoái, ASEAN đã liên tục trì hoãn giải quyết dứt điểm cuộc khủng hoảng Rohingya. Philippine thậm chí còn đồng ý với yêu cầu từ phía Myanmar sẽ không nhắc đến vấn đề “Rohingya” trong các cuộc thảo luận.
Thủ tướng Lý Hiển Long vẫn chưa thể hiện quan điểm của ông trong cách giải quyết hiện nay của ASEAN trước khủng hoảng Rohingya. Tuy nhiên, sẽ tốt hơn nếu như Thủ tướng Lý có thể kêu gọi các nước đạt được đồng thuận trong cách hành xử của ASEAN trước vấn đề này trên phương diện đạo đức, thay vì chỉ đơn thuần là viện trợ nhân đạo.
Nguồn: Strait Times - TQ
Từ khóa: ASEAN, Singapore, hội nhập, kinh tế, an ninh, chính trị
