Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cần thường xuyên tham khảo nội dung hướng dẫn trong AEC Blueprint mới nhất để thúc đẩy năng suất, công nghệ và đổi mới trong công ty của mình.
Các quốc gia ASEAN đã đưa ra bốn trụ cột chính, 17 yếu tố cốt lõi và 176 biện pháp ưu tiên để thành lập và duy trì Cộng đồng Kinh tế Asean (AEC). Nói chung, bốn trụ cột chính là: (1) tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất duy nhất, (2) một khu vực kinh tế cạnh tranh, (3) sự phát triển kinh tế công bằng và (4) hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu.
Đã có nhiều tiến bộ đáng kể trong việc thực hiện các biện pháp theo bốn trụ cột chính này. Ví dụ, thuế nội vùng ở hầu hết các quốc gia thuộc khu vực ASEAN hầu như đã bị loại bỏ mặc dù các nước đang phát triển như Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam đã được dành cho một thời hạn dài hơn (đến năm 2018) để thực hiện các cam kết cắt giảm thuế này.
ASEAN cũng đã ký kết 3 Hiệp định thừa nhận lẫn nhau về các sản phẩm dược, mỹ phẩm và các thiết bị điện, điện tử để chuẩn hóa các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn của những sản phẩm này trong khu vực. Mục tiêu của AEC cũng nhằm tạo ra một sân chơi bình đẳng thông qua khuôn khổ luật pháp và các quy định, điều chỉnh các lĩnh vực cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng cũng như lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Để khuyến khích sự di chuyển lao động qua biên giới, đã có 8 hiệp định công nhận lẫn nhau được ký kết với các dịch vụ bao gồm dịch vụ kỹ thuật, chăm sóc, kiến trúc và y tế, cho phép các công nhân lành nghề ở những lĩnh vực này linh hoạt trong việc được cấp chứng chỉ hoặc chứng chỉ của họ được công nhận ở tất cả các nước thành viên ASEAN. Với dân số có lực lượng lao động lớn thứ ba trên thế giới sau Trung Quốc và Ấn Độ, việc chia sẻ kiến thức và hợp tác chuyên môn là vô cùng cần thiết để AEC có thể phát huy hết tiềm năng của mình trong tương lai gần.
Hội nhập sâu hơn nữa
Kế hoạch tổng thể năm 2025 bao gồm năm mục tiêu mới liên kết và tăng cường lẫn nhau, bao gồm: (1) một nền kinh tế gắn kết; (2) một ASEAN sáng tạo, năng động, cạnh tranh; (3) Tăng cường kết nối và hợp tác theo ngành; (4) một ASEAN hướng về người dân; và (5) một ASEAN có tính chất toàn cầu.
Xây dựng dựa trên cơ sở của Kế hoạch tổng thể năm 2015, Kế hoạch 2025 nhằm hoàn thành việc triển khai đầy đủ Cơ chế Một cửa ASEAN - sáng kiến nhằm xây dựng một cơ sở kỹ thuật số hài hòa các thông tin hải quan xuyên biên giới cũng như việc thúc đẩy áp dụng Quy tắc Xuất xứ và Tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN. Các dự án này nhằm mục đích đơn giản hóa thủ tục hải quan, tạo thuận lợi cho thương mại, qua đó khuyến khích các nhà đầu tư cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ mở rộng đầu tư sang ASEAN. Các ngành cụ thể như giao thông, thông tin và truyền thông (ICT), thương mại điện tử và chăm sóc sức khoẻ cũng đã được xác định là những lĩnh vực chính khi tăng cường hợp tác theo ngành.
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ luôn được nhắc đến xuyên suốt trong Kế hoạch mới của ASEAN. Hơn 95% các doanh nghiệp ở ASEAN tạo ra công ăn việc làm cho phần lớn lực lượng lao động trong khu vực; vì thế, các doanh nghiệp vừa và nhỏ được coi là xương sống của các nền kinh tế ASEAN. Kế hoạch mới nhất nhằm thúc đẩy năng suất, công nghệ và đổi mới trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp này thông qua việc cải thiện vấn đề tiếp cận tài chính, tạo điều kiện tiếp cận thị trường và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Các rào cản phi thuế quan
Đối với các nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào các ngành phân phối hoặc bán lẻ hàng tiêu dùng, thực phẩm thì nhiều nền kinh tế ASEAN vẫn áp dụng các yêu cầu về mức tham gia tối thiểu của các cổ đông địa phương. Theo đó, các nhà đầu tư nước ngoài cần tạo điều kiện cho đối tác địa phương hợp tác, tuy nhiên việc quản lý các mối quan hệ liên doanh này đôi khi gặp nhiều khó khăn.
Khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên ASEAN cũng đồng nghĩa với việc mỗi quốc gia có thể có những lợi ích chiến lược khác nhau trong các ngành được ưu tiên. Thái Lan và Indonesia có thể sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô trong khi Myanmar hoặc Brunei lại có thể ưu tiên các ngành công nghiệp dựa vào nguồn tài nguyên thiên nhiên. Điều này làm suy yếu hiệu quả của các biện pháp giảm rào cản phi thuế quan đối với các ngành ưu tiên nhất định, đặc biệt là nếu các quốc gia thành viên được lựa chọn phản ứng bằng cách áp đặt những chính sách bảo hộ để bảo vệ lợi ích của quốc gia mình.
Để khắc phục vấn đề này từ khía cạnh chính trị, xã hội và kinh tế, các nhà lãnh đạo ASEAN cần cải thiện tính minh bạch của những chính sách phi thuế quan đồng thời tăng cường sự phối hợp với khu vực tư nhân trên khắp ASEAN để tìm ra cách thức tốt nhất nhằm giải quyết tình trạng bảo hộ thương mại trong nước. Trong giai đoạn tiếp theo, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một AEC hợp nhất với các tiêu chuẩn hoặc các quy tắc tuân thủ chung được thiết kế hài hòa với những mối quan tâm cụ thể của quốc gia thành viên.
Những chuyển động của kỷ nguyên số
Công nghệ số đã ngày càng trở nên phổ biến kể từ thời điểm Kế hoạch năm 2015 được công bố. Vì vậy không có gì ngạc nhiên khi Kế hoạch năm 2025 của ASEAN tập trung vào sự tiến bộ của ICT; thương mại điện tử là động lực chính trong quá trình chuyển đổi kinh tế và xã hội của ASEAN thành một thị trường tích hợp duy nhất. Ví dụ như ở Myanmar, tỷ lệ sử dụng Internet tăng từ 0,1% trong năm 2008 lên 19,3% vào năm 2016.
Tuy nhiên, trong quá trình nỗ lực xây dựng một nền kinh tế khu vực hợp nhất với các công cụ kỹ thuật số hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới thông qua các chiến lược thương mại điện tử, thách thức lớn nhất của ASEAN là làm thế nào thiết lập một nền kinh tế số an toàn, tin cậy và bền vững. Theo một nghiên cứu gần đây của Deloitte, Singapore là một trong năm nước hàng đầu dễ bị tổn thương nhất từ các cuộc tấn công an ninh mạng do mật độ sử dụng Internet cao và nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào Internet. Philippines, Malaysia, Thái Lan và Indonesia cũng đã trải qua hậu quả của sự gia tăng tần suất và quy mô các cuộc tấn công mạng trong vài năm qua.
Mặc dù nhiều nước ASEAN không có luật riêng về an ninh mạng, nhưng sự chuyển đổi sang thương mại điện tử và giao dịch kỹ thuật số có thể sẽ buộc các quốc gia này phải thay đổi. Campuchia và Singapore đang trong quá trình soạn thảo các đạo luật trừng phạt tội phạm trên mạng, trong khi Việt Nam gần đây đã ban hành Luật An ninh thông tin để bổ sung cho Luật Giao dịch Điện tử hiện tại cũng như bổ sung thêm các điều khoản về tội này trong Bộ Luật Hình sự.
Sự phát triển trong khuôn khổ pháp lý quốc gia phải được hỗ trợ bởi các sáng kiến an toàn về an ninh trên mạng. Ví dụ, Nhóm Phản ứng Khắc phục Khẩn cấp Máy tính Quốc gia (CERTs) ở các nước thành viên ASEAN đã được thành lập vào giữa những năm 2000 nhưng chưa mang lại kết quả rõ ràng do hiệu quả của mỗi CERT phụ thuộc rất nhiều vào nguồn lực và khả năng sẵn có của một quốc gia.
Để tăng cường nỗ lực ngăn chặn tội phạm trên mạng, Singapore đã có kế hoạch tăng cường nguồn lực an ninh mạng và chia sẻ bí quyết giữa các nước ASEAN với nhau thông qua khoản tài trợ trị giá 10 triệu đô la Singapore vào Chương trình Năng lực Cạnh tranh ASEAN được đề ra vào cuối năm ngoái.
Hướng về tương lai phía trước
Kế hoạch 2025 của ASEAN đã đề ra các phương pháp kiểm soát để kết hợp hiệu quả cách tiếp cận "từ trên xuống" trong quá khứ với cách tiếp cận từ thông tin tư vấn của các bên liên quan (như các công ty tư nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ). AEC hoàn toàn đủ tiềm năng phát triển thành một thị trường bền vững nếu đảm bảo được tính minh bạch, kế hoạch truyền thông phù hợp và những điều chỉnh hợp lý đáp ứng được yêu cầu của tương lai.
Nguồn: businesstimes.com.sg – TN
Từ khóa: phát triển, cộng đồng kinh tế, ASEAN, AEC
