Vào cuối năm nay, cùng với việc thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), chính sách mở cửa bầu trời ASEAN (còn được gọi là thị trường hàng không ASEAN duy nhất) cũng có hiệu lực hoàn toàn.
Chính sách mở cửa bầu trời ASEAN, một trong các chính sách quan trọng của AEC, chính là hiệp định đa phương của tất cả 10 nước thành viên ASEAN kết nối bầu trời của mình thành một thị trường hàng không duy nhất (dựa trên nguyên tắc tự do hóa các quy tắc và quy định ở mức độ lớn) nhằm nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực.
AEC sẽ biến khu vực ASEAN thành một khu vực tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động lành nghề và tự do hơn về dòng chảy vốn. Hiện thực hóa chính sách mở cửa bầu trời ASEAN là một trong những trụ cột quan trọng trong lộ trình hình thành AEC. Thông qua việc cùng đồng ý mở bầu trời của mình, 10 quốc gia thành viên ASEAN đã công nhận tầm quan trọng của tự do hóa vận tải hàng không trong việc thúc đẩy kinh tế phát triển hơn nữa. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo thành một chất xúc tác quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực trong dài hạn (không chỉ thúc đẩy tăng trưởng của ngành du lịch mà còn đẩy mạnh hội nhập kinh tế khu vực ASEAN nói chung khi kết nối giao thông vận tải đóng vai trò rất quan trọng đối với sự lưu chuyển của thương mại và dịch vụ).
Tự do hóa thị trường hàng không buộc các hãng hàng không nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần tăng mạnh số lượng các chuyến bay trong khu vực, tăng cường kết nối giữa các thị trường hàng không, khuyến khích các hãng hàng không nâng cao chất lượng dịch vụ đồng thời hành khách có cơ hội được giảm giá vé.
Tuy nhiên, gia tăng cạnh tranh cũng là một trong những mối quan ngại chính khi hầu hết các hãng hàng không Indonesia đang lo sợ chưa sẵn sàng đối mặt với cạnh tranh gay gắt sau khi chính sách mở cửa bầu trời ASEAN được thực thi đầy đủ. Indonesia là thị trường hàng không lớn nhất khu vực Đông Nam Á nên các hãng hàng không nước ngoài, đặc biệt là các hãng từ Malaysia và Singapore, đang rất háo hức thâm nhập, khai thác thị trường nhiều tiềm năng này bằng cách mở các đường bay nội địa Indonesia. Các nhà phân tích đánh giá một loạt các vấn đề như các chính sách của chính phủ về thuế, sân bay thiếu hiệu quả (cơ sở hạ tầng yếu kém), thiếu nguồn nhân lực chuyên nghiệp (phi công, kỹ thuật viên máy bay và kiểm soát không lưu) và chi phí nhiên liệu hàng không cao làm các hãng hàng không Indonesia trở nên kém cạnh tranh hơn so với các đối tác Đông Nam Á khác.
Bộ Giao thông vận tải Indonesia xác nhận các sân bay quốc tế tại 5 thành phố của Indonesia bao gồm Jakarta, Surabaya, Denpasar, Medan và Makassar - sẵn sàng mở cửa hoàn toàn bầu trời vào cuối năm 2015. Tuy nhiên, có một số lượng lớn của các sân bay tham gia cũng là điều bất lợi. Ví dụ, Singapore Airlines sẽ có thể chuyên chở hành khách từ 5 sân bay của Indonesia trong khi các hãng hàng không Indonesia chỉ có thể bay đến một sân bay ở Singapore.
Các thảm họa tai nạn máy bay gần đây sẽ không ảnh hưởng đến các chính sách mở cửa bầu trời ASEAN. Trong tháng 3/2014, xảy ra một trong các trường hợp mất tích bí ẩn nhất trong lịch sử của ngành hàng không khi chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines đã biến mất trên đường bay từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh (đến nay vẫn chưa tìm thấy). Tháng 7/2014, một máy bay Malaysia Airlines bị bắn rơi khi đang bay trên bầu trời Ukraine. Tháng 12/2014, máy bay QZ8501 của hãng AirAsia bị rơi ở vùng biển Java trên đường bay từ Surabaya đến Singapore. Cuối cùng, vào cuối tháng 6/2015, một chiếc máy bay quân sự của Indonesia bị rơi trong một khu vực dân cư ở Medan (Sumatra) ngay sau khi cất cánh.
Mặc dù Malaysia Airlines và AirAsia của Indonesia được đánh giá có độ an toàn và độ tin cậy cao, nhiều hãng hàng không nhỏ hơn ở Đông Nam Á đang gây ra không ít lo ngại, đặc biệt là ở Indonesia, thị trường hàng không lớn nhất ASEAN. Indonesia có tổng cộng 65 hãng hàng không. Tuy nhiên, gần như hầu hết các hãng này đều bị cấm bay vào Liên minh châu Âu và Mỹ (vì vấn đề an toàn), ngoại trừ một số hãng hàng không là Garuda Indonesia, AirAsia Indonesia, Airfast Indonesia và Ekspres Transportasi Antarbenua (Premiair). Trong thập kỷ vừa qua, các tiêu chuẩn an toàn hàng không trong khu vực Đông Nam Á đã được nâng cao nhưng tốc độ tương đối chậm. Do đặc điểm địa lý của khu vực, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh chóng nên khu vực châu Á-Thái Bình Dương đang là một trong những khu vực phát triển nhanh nhất trên thế giới về du lịch hàng không, đặc biệt từ khi nhiều hãng hàng không giá rẻ tham gia thị trường.
Nguồn: AssemconnectVietnam
Từ khóa: Chính sách, mở cửa bầu trời, ASEAN, AEC, cơ hội, thách thức, ngành hàng không Indonesia
