Khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) trở thành hiện thực, một nhà sản xuất thực phẩm tại một quốc gia thành viên có thể cung cấp sản phẩm của mình cho các nước thành viên ASEAN khác mà hầu như không bị cản trở bởi các rào cản thương mại, giao dịch và thanh toán, nhưng sẽ phải tuân thủ một tiêu chuẩn an toàn thực phẩm chung hài hoà.
Tương tự như vậy, một ngân hàng của một quốc gia ASEAN hoạt động ở một nước ASEAN khác sẽ có thể tự do thuê lao độngcủa các nước ASEAN làm việc cho mình. Một nhà đầu tư Việt Nam có thể mua đất ở Philippines và được phép xây dựng một khách sạn mà không cầnphải có một đối tác địa phương…
Các rào cản chính trong AEC
AEC, dự kiến sẽ có hiệu lực thực thi từ tháng 12 năm nay, hướng đến mục tiêu tạo ra một thị trường và một nền tảng sản xuất chung với dòng chảy tự do của dịch vụ, hàng hóa, vốn, đầu tư và lao động lành nghề qua biên giới.
Giảm các rào cản phi thuế quan đối với thương mại và đầu tư thông qua các tiêu chuẩn, quy định và biện pháp phù hợp để giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của ASEAN dễ dàng hơn trong các hoạt động kinh doanh xuyên biên giới. Tuy nhiên, việc thay đổi để cắt giảm rào cản phi thuế quan trong thực tế không phải là đã phù hợp với tất cả các quốc gia mà những thay đổi này còn cần phải được thực hiện thông qua pháp luật quốc gia của mỗi nước để có được sự hài hòa. Đồng thời cũng cần phải có một sự cân bằng hợp lý giữa việc thực hiện đầy đủ tham vọng của AEC và việc bảo vệ lợi ích quốc gia như phát triển doanh nghiệp SME tại địa phương và đảm bảo bảo vệ quyền cho công dân của họ ở mức độ cao hơn.
Cần rất nhiều những sửa đổi cần thiết đối với luật pháp của mỗi quốc gia để đạt được sự hài hòa của AEC, trong đó bao gồm: luật đất đai và quyền sở hữu công ty,theo đó hướng đến việc để nước ngoài có thể có cổ phần nhiều hơn; luật an toàn thực phẩm nghiêm ngặt hơn; luật lao động cần phải có các điều khoản điểu chỉnh đối tượng là người nước ngoài và chuyên gia tư vấn, và phải có mức độ bảo vệ người lao động cao hơn.
Tiếp theo đó là các bộ luật về việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên, hội nhập ngân hàng và tài chính, viễn thông và một số luật lệ khác. Điều này có liên quan đến các vấn đề thường ngày trong kinh doanh như loại bỏ sự cần thiết phải có sự tham vấn từ nhiều luật sư ở các nước khác nhau khi xây dựng dự thảo các thỏa thuận khi một doanh nghiệp SME muốn hoạt động kinh doanh ở các nước ASEAN khác nhau; hoặc giúp có một tỷ lệ chi phí thông tin viễn thông hợp lý cho doanh nghiệp nhỏ liên lạc trong nội khối ASEAN thay vì đắt đỏ và tốn kém như hiện nay.
Bỏ qua tất cả những trở ngại này, đã có ít nhất 8.000 doanh nghiệp SME của Malaysia đang cung ứng tài nguyên và xuất khẩu sang các nước ASEAN khác, Bộ trưởng Bộ Ngoại thương mại và Công nghiệp Malaysia, Dato 'Sri Mustapa Mohamed, công bố con số này trong bài diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ nhất 2015 - Showcase Asean SME tại Kuala Lumpur.
Điều này là biểu hiện tốt cho Malaysia. Tuy nhiên, theo kết quả một cuộc khảo sát của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISA) cho thấy chưa đến 20% doanh nghiệp ASEAN có chuẩn bị cho AEC. Điều này có nghĩa là còn rất nhiều việc cần phải làm để tạo nhận thức và sự chuẩn bị sẵn sàng của các doanh nghiệp trước cơ hội mới.
AEC sẽ không kịp thời hạn chót tháng 12?
Nhiều người mong đợi rằng AEC sẽ hoàn thành vào cuối tháng 12cùng với đó là hoàn tất theo lộ trình các khuôn khổ pháp lý, tất cả các quy định và tiêu chuẩn, và các quy trình hoạt động và tất cả các hệ thống đã được tinh chỉnh trong tất cả các ngành có liên quan đến tất cả các loại hình kinh doanh.
Cũng có ý kiến là sẽ có một AEC không đầy đủ; và sẽ không kịp cho hạn cuối vào tháng 12 tới. Nhưng tổng thư ký ASEAN, tiến sĩ Datuk Dr. Rebecca Fatima Sta Maria luôn tin tưởng rằng AEC sẽ hoàn thành đúng hạn.
"Chúng tôi kiểm soát được tiến độ" bà nói, cũng đã có những nhận định rằng AEC đang di chuyển ở tốc độ rùa bò. Nhưng "Nếu bạn hiểu về sự khác biệt về mức độ phát triển kinh tế, bạn sẽ đánh giá cao tiến độ hội nhập kinh tế ..và chúng tôi không đốt cháy giai đoạn."
Không nghi ngờ rằng các nước ASEAN sẽ tạo điều kiện tốt nhất cho các doanh nghiệp SME hoạt động kinh doanh với rất ít hoặc không có trở ngại. Các doanh nghiệp SME ASEAN đóng vai trò xương sống trong các nền kinh tế ở các quốc gia ASEAN. Chúng chiếm đến 96% trên tổng số các doanh nghiệp trong khu vực và sử dụng phần lớn lực lượng lao động. Các doanh nghiệp SME ASEAN đóng góp trên 58% GDP và 30% sản lượng xuất khẩu.
Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Công nghiệp Malaysia, Dato 'Sri Mustapa Mohamed, cũng đã chỉ ra những khía cạnh chính trị trong vấn đề này. Phát triển doanh nghiệp SME là chương trình nghị sự quan trọng của AEC vì "nếu bỏ mặc các doanh nghiệp SME, bạn có thể mất phiếu", ông nói.
Bảy bộ trưởng kinh tế đã phát biểu tại phiên họp mở màn hội nghị cho biết rằng họ đã nhận thức được những thách thức ở phía trước. Bộ trưởng Bộ Công Thương Lào, bà Khemmani Pholsenacho biết, Lào chỉ vừa mới xây dựng kế hoạch chiến lược cho phát triển doanh nghiệp nhỏ và vẫn đang ở trong giai đoạn đầu tiên.
"Chúng tôi cần phải nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các nền kinh tế tiên tiến trong ASEAN" bộ trưởng nói. Và lo sợ rằng sự thật rằng các doanh nghiệp SME của Lào sẽ trở thành những kẻ thua cuộc.
Bộ trưởng bộ Công nghiệp Myanmar lo ngại về việc người lao động có tay nghề cao của nước ngoài có thể lấy mất công ăn việc làm của lao động địa phương. "Chúng tôi quan ngại về dòng chảy của lao động có tay nghề cao từ các nước ASEAN (vào Myanmar). Chúng tôi cần thời gian để đào tạo lao động của mình", Bộ trưởng U Maung Myint nói.
Thứ trưởng bộ Công Thương Việt Nam, ông Nguyễn Cẩm Tú nhận xét các doanh nghiệp SME đang được các quốc gia cưu mang, mặc dù ông cho rằng điều này "không xảy ra hiện nay ở Việt Nam".Ông nói thêm rằng Malaysia đã làm được một công việc tốt khi thiết lập một tổ chức gọi là Hiệp hội SME (SME Corporation) trực thuộc Bộ Ngoại thương và Công nghiệp (ITIM). Ông cũng nói rằng có một nhu cầu rất lớn về việc kết nối các doanh nghiệp SME và Singapore đã thành công trong việc này thông qua việc tiếp cận với các doanh nghiệp tư nhân nhỏ.
AEC có thể phải chờ đợi?
Thứ trưởng Bộ Công nghiệpThái Lan, Pramode Vidtayasuk, nói về sự cần thiết phải xây dựng một ASEAN gắn kết như một cộng đồng và hội nhập kinh tế chỉ là một khía cạnh của cộng đồng này. "Cộng đồng ASEAN quan trọng hơn, nó bao gồm nhiều khía cạnh như xã hội, môi trường và du lịch" ông nói.
Cảm giác một cộng đồng ASEAN gắn kết vẫn còn là một cái gì đó mà khu vực này chưa chấp nhận hoàn toàn. Vậy có nên giảm mức độ ưu tiên hội nhập kinh tế hoặc thực hiện với với một tốc độ chậm hơn để ASEAN trở nên đồng nhất và gắn kết hơn và để nó tiến triển một cách từ dưới lên hơn là ép từ trên xuống? Và AEC thể phải chờ đợi hay không?
ASEAN đang gắng sức hướng tới hội nhập kinh tế, đây là sự gắng sức mạnh nhất trong 48 năm tồn tại của hiệp hội. Các cường quốc kinh tế bên ngoài khu vực từ lâu đã nhìn thấy tiềm năng rất lớn trong ASEAN và AEC là cơ hội mà họ muốn thấy.
Họ muốn nhìn thấy các tập đoàn đa quốc gia của mình (MNCs) có trụ sở ở các nước ASEAN, nơi cấu trúc cơ sở hạ tầng và mạng lưới tài chính mạng tốt và có một vị trí địa lý để thiết lập cơ sở sản xuất trong các quốc gia có một nguồn lao động dồi dào và các tài nguyên phong phú. Với cách này họ có được điều kiện kinh doanh tốt nhất.
Sau tất cả, đây là thời đại của các khối kinh tế và họ đang chờ đợi để kết nối với AEC, một khối kinh tế mới. Đã có một đại diện của Cộng đồng kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECWAS) công khai bày tỏ mong muốn làm việc với các doanh nghiệp SME ASEAN. Tiềm năng của AEC là rõ ràng. Năm 2013 ASEAN đã vượt qua Trung Quốc để trở thành khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài nhiều nhất thế giới. AEC hy vọng có thể sánh với Liên minh châu Âu (EU) trong 10-15 năm tới. Đây là nền kinh tế lớn thứ 7 trên thế giới và lớn thứ 3 ở châu Á.Như một minh chứng cho tiềm năng này, ngay tại hội nghị đã chứng kiến các công ty đàm phán với nhau về tiềm năng kinh doanh lên đến 113 triệu USD và các định chế tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ vay tổng cộng 36 triệu USD.
Có thể đây chỉ là phần nổi của tảng băng trên con đường hướng tới AEC, nhưng cuộc hành trình hội nhập sẽ rất có lợi cho các doanh nghiệp SME ASEAN.
Theo http://www.establishmentpost.com/- PT
Từ khóa: Doanh nghiệp vừa và nhỏ. ASEAN. trở ngại, trên đường, hướng tới, AEC
