Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, tưởng như tham gia cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) các DN Việt Nam sẽ có cơ hội được tiếp cận với thị trường hơn 600 triệu dân, thì lại đang trở thành thách thức lớn với cộng đồng DN ngay ở cả những lĩnh vực ngành hàng được coi là thế mạnh của Việt Nam.
Theo kế hoạch, vào cuối năm nay AEC sẽ có hiệu lực. Đã có nhiều quan điểm cho rằng đó sẽ là cơ hội cho DN Việt Nam. Quan điểm của ông như thế nào về vấn đề này?
AEC dự kiến thứ nhất, sẽ là một nền sản xuất chung, một thị trường hàng hóa chung. Có nghĩa hơn 90% tổng số hàng hóa giao dịch trong khối ASEAN sẽ có thuế xuất bằng 0. Thứ hai là có thị trường dịch vụ chung, sẽ được trao đổi và sử dụng chung trong khu vực ASEAN. Ví dụ, tiến tới bầu trời chung, các dịch vụ hàng không sẽ được tự do hóa. Thứ ba, có thị trường đầu tư chung, nguồn vốn được dịch chuyển tự do. Thứ tư, sự dịch chuyển tự do của các lao động có tay nghề.
Như vậy, khác với trước khi có AEC các DN Việt Nam không chỉ có cạnh tranh với nhau mà sẽ phải cạnh tranh với những DN ASEAN. Lúc đó, thị trường không còn là của riêng DN Việt Nam, lúc này đã trở thành thị trường chung của cả khối ASEAN. Đây chính là sự thay đổi hết sức quan trọng, nó sẽ tạo ra cơ hội cho những DN nào mạnh, đồng thời tạo ra thách thức cho các DN yếu.
Các nước trong khối đã có sự chuẩn bị như thế nào cho việc ra nhập AEC? Cụ thể họ quan tâm đến thị trường Việt Nam như thế nào?
Cho đến thời điểm này, các nước ASEAN 6 rất hăng hái và họ đã có sự chuẩn bị rất kỹ. Chẳng hạn, với Thái Lan họ đã có hẳn các dự án, lập quỹ tín dụng, thuê các tư vấn là người Việt Nam, thậm chí họ còn lên cả những chương trình đào tạo bồi dưỡng về tiếng Việt cho tất cả những quan chức Thái Lan nào làm việc có liên quan đến Việt Nam.. Đó là phải học tiếng Việt 3 tháng để có thể nói và đọc được. Các DN Thái Lan cũng đã có sự chuẩn bị tư thế đổ bộ hàng hóa vào thị trường Việt Nam. Đơn cử, họ đã mua lại siêu thị Metro, công ty thức ăn gia súc CP của Thái Lan chiếm thị phần tới 65%...
Với Việt Nam, các chính sách điều hành kinh tế hiện nay không theo kịp với tiến trình hội nhập. Khi tôi hỏi về chương trình hành động khi vào AEC là gì thì nhận được câu trả lời cũ, vẫn còn áp dụng chương trình hành động từ khi ASEAN còn chưa thành lập. Bên cạnh đó, DN và người dân rất thiếu thông tin về AEC. Đến cả những cán bộ của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam còn phản ánh là các cơ quan quản lý không cập nhật thông tin gì về các hiệp định thương mại, về tiến trình ký kết hay các đối tác cạnh tranh... Các chuyên gia kinh tế phải tìm kiếm thông tin từ các báo nước ngoài hay một số cơ quan nước ngoài. Tình trạng thiếu thông tin khiến DN Việt Nam không thể chủ động được.
Còn DN Việt Nam đã thực sự quan tâm đến những thị trường trong khối chưa, thưa ông?
Dù Chính phủ đã có một số nghị quyết về chuẩn bị gia nhập AEC, nhưng việc triển khai trên thực tế còn quá chậm. Khảo sát mới đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, 76% DN Việt không biết gì về ACE, 94% DN không hiểu rõ về nội dung đàm phán, 63% DN không hiểu về những cơ hội và thách thức khi tham gia AEC... Theo tôi đây là điều đáng tiếc.
Trong khi đó, ngoài việc học tiếng Việt Nam, người Thái còn đẩy mạnh thành lập các trung tâm hợp tác với DN Việt Nam, để tìm hiểu kỹ và thâm nhập sâu rộng vào thị trường Việt Nam. Đặc biệt, bên cạnh việc chuẩn bị tìm đường cho DN Thái đưa hàng hóa vào các quốc gia khác, Thái Lan cũng rất tích cực đặt ra các rào cản để bảo vệ DN và người lao động trong nước. Đơn cử như khi cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức hoạt động, sẽ có 8 ngành nghề có chuyển dịch tự do từ nước này sang nước kia làm việc, như kỹ sư, bác sỹ, nha sỹ, y tá, hộ lý, kiểm toán, nhân viên du lịch...
Có ý kiến cho rằng, hội nhập AEC Việt Nam có một vài lĩnh vực có khả năng cạnh tranh. Nhưng trên vô số lĩnh vực, Việt Nam bị coi là nền kinh tế khó cạnh tranh hơn các nước còn lại. Thậm chí, nhiều ngành có khả năng thua lớn?
Ngành bán lẻ, tiêu dùng được dự báo là ngành chịu tổn thương nhiều nhất. Cuộc đổ bộ rầm rộ của các đại gia bán lẻ Thái Lan gần đây khiến cho sức ép cạnh tranh trên thị trường bán lẻ đang gay gắt hơn bao giờ hết. Thách thức lớn nhất khi AEC thành lập là việc ASEAN thâm nhập thị trường Việt Nam, coi Việt Nam như cứ điểm của họ. 52% doanh nghiệpThái Lan trả lời cơ hội lớn nhất của họ là ở thị trường nội địa của Việt Nam. Thị trường 90 triệu dân của Việt Nam rất tiềm năng. Họ sẽ đi vào Việt Nam bằng hai chân, một là siêu thị lớn, hai là cửa hàng tiện ích nhỏ.
Ông có khẳng định, một trong những thách thức lớn đối với Việt Nam chính là thị trường phân phối sẽ bị chi phối. Theo ông vì sao lại như vậy?
Hiện nay thị trường phân phối của Việt Nam đã bị chi phối rất nhiều bởi các siêu thị quốc tế. Ngoài Metro còn có Bic C, AEON... Nếu sự chiếm giữ này lọt vào tay các DN nước ngoài cùng với thuế nhập khẩu giảm về bằng 0 thì các siêu thị đó sẽ ưu tiên cho các nước mở chuỗi siêu thị tại Việt Nam. Lúc đó, hàng Việt Nam chắc chắn bị lép vế. Đây chính là điều rất đáng lo ngại.
Theo: http://thuonggiathitruong.vn/
Từ khóa: Việt Nam, AEC, thị trường, phân phối, bán lẻ, ảnh hưởng
