Việc thực thi đầy đủ Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực do 15 nước đối tác ký kết vào năm 2023 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng cho việc thành lập hiệp định thương mại tự do lớn nhất trên thế giới, bao phủ 29 nghìn USD GDP và 2,3 tỷ người. Để tối đa lợi ích của RCEP, thúc đẩy đối tác công- tư là việc cần thiết. Ngoài ra, vai trò của truyền thông và nhóm chuyên gia cũng rất cần thiết, vì chúng có thể thúc đẩy nhận thức và hiểu biết sâu hơn về các doanh nghiệp RCEP.
RCEP là một FTA thế hệ mới của ASEAN có phạm vi toàn diện, cam kết sâu sắc và thích ứng hơn với các cơ hội và thách thức mới nổi. Hiệp định cho phép khu vực đạt được tiến bộ chuyển đổi hướng đến một cấp độ hội nhập kinh tế, xây dựng nền tảng cho tương lai kỹ thuật số và bền vững, và mở rộng các hạn chế kinh tế cho thương buôn và công ty của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và các nước RCEP khác, bao gồm Trung Quốc.
Sau khi hiệp định có hiệu lực vào năm 2022, quan hệ thương mại và đầu tư của ASEAN với các nước RCEP đã phát triển mạnh mẽ hơn. Năm 2023, tổng thương mại ASEAN với các đối tác RCEP khác đạt 1,2 nghìn tỷ USD, đóng góp 35% tổng thương mại ASEAN. Cụ thể, Trung Quốc vẫn là đối tác lớn nhất của ASEAN, với kim ngạch thương mại đạt 702 nghìn tỷ USD, do vậy đóng góp 20% tổng thương mại ASEAN. Dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các đối tác RCEP đến ASEAN năm 2022 đã tăng lần lượt là 718,1% từ Úc, 28,9% từ Nhật Bản, 90% từ New Zealand, và 23,9% từ Hàn Quốc.
Trong khi đó, số liệu thương mại của Trung Quốc với các 14 thành viên RCEP khác cũng cho thấy mức tăng trưởng vượt trội, khoảng 1,8 nghìn tỷ USD trong năm 2023, chiếm 30% tổng thương mại hàng hóa của Trung Quốc. Theo thống kê hải quan Trung Quốc, ASEAN vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong năm 2023, đóng góp khoảng 15% tổng thương mại Trung Quốc.
Số liệu thương mại và đầu tư thể hiện rõ tiềm năng của RCEP. Điều quan trọng với các nhà đầu tư là tăng cường hợp tác của họ nhằm đảm bảo rằng lợi ích cam kết trong RCEP được thực thi. Mặc dù chính phủ và các nhà hoạch định chính sách làm sâu sắc nỗ lực thúc đẩy RCEP của họ, truyền thông và nhóm chuyên gia đóng một vai trò quan trọng trong việc mở rộng thông điệp đến khu vực tư nhân và ngược lại nêu rõ những thách thức phải đối mặt của khu vực tư đến các nhà hoạch định chính sách.
Đầu tiên, quan hệ đối tác công- tư là chìa khóa để mở rộng tiềm năng to lớn của RCEP. Các biện pháp thuận lợi hóa thương mại, như tự chứng nhận và phán quyết nâng cao đang được các bên RCEP thực thi nhằm tạo thuận lợi quá trình thương mại trong khu vực. Các điều khoảng tăng cường và nâng cao của RCEP cho thấy các cơ hội quan trọng cho các công ty áp dụng một chiến lược mới ủng hộ tăng trưởng nhanh nhẹn và bền vững bằng cách đa dạng hóa nguồn lực thương mại và đầu tư cũng như điều chỉnh lại chuỗi cung ứng để đối phó với những gián đoạn kinh tế tương lai.
Điều này sẽ yêu cầu quan hệ đối tác công- tư mạnh mẽ, mở rộng nhận thức giữa các cộng đồng doanh nghiệp theo các điều khoản của RCEP, và thiết lập mạng lưới doanh nghiệp lớn hơn trong khu vực. Cũng cần tận dụng các cơ chế khác theo RCEP, như trao đổi thông tin, các chương trình vận động, đối thoại và các cam kết tích cực để xác định và giải quyết thách thức mà doanh nghiệp phải đối mặt trên thực tế một cách hiệu quả. Vai trò của truyền thông và giới chuyên gia về vấn đề này rất quan trọng.
Thứ hai, RCEP phải có hiệu quả với tất cả doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs), chiếm trên 95% doanh nghiệp niêm yết và cung cấp khoảng 30-85% tổng số việc làm trong các nền kinh tế RCEP. MSMEs phải được trang bị phương pháp cần thiết để tận dụng RCEP và các FTA khác, đảm bảo tăng trưởng toàn diện và để không nước nào bị bỏ lại phía sau. RCEP bao gồm các điều khoản cụ thể dành cho hợp tác kinh tế và kỹ thuật, theo đó các bên nên phát triển các dự án riêng để nâng cao năng lực của các bên liên quan bao gồm MSMEs.
ASEAN đã ra mắt ASEAN Tariff Finder, một công cụ trực tuyến mở cho tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong ASEAN sử dụng, được thiết kế để giúp các thương buôn tối đa lợi ích từ các FTA ASEAN+1, RCEP và các FTA song phương khác của các nước thành viên ASEAN. Phản hồi từ người dùng RCEP, đặc biệt các MSMEs, là quan trọng để xác định các điểm khó khăn hay nút thắt có thể cung cấp thông tin cho những cải tiến hơn trong việc thực thi RCEP.
Thứ ba, RCEP phải luôn cởi mở, toàn diện và đáp ứng được các nhu cầu doanh nghiệp luôn thay đổi bằng cách cập nhật các quy tắc thương mại và phù hợp với mục đích. Là một FTA quan trọng trên thế giới hiện nay, RCEP chứng minh cam kết không lay chuyển của các bên trong việc duy trì hệ thống thương mại theo quy tắc và cởi mở. Hệ thống này là một nền tảng vững chắc cho quản trị thương mại toàn cầu ổn định, có thể dự đoán và khả năng chống chịu sự gián đoạn của chuỗi cung ứng. Những ý kiến và quan điểm từ truyền thông và giới chuyên gia là vô giá trị vì nó sẽ cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách cơ sở để cải thiện cam kết.
Những nỗ lực chung của các nước RCEP, bao gồm ASEAN và Trung Quốc, cũng như truyền thông và giới chuyên gia sẽ cho phép các đối thoại mang tính xây dựng để hỗ trợ cam kết của các đối tác RCEP nhằm xây dựng mối quan hệ đối tác vì tăng trưởng. Điều này cũng sẽ góp phần vào việc hiểu rõ hươn và tận dụng lớn hơn hiệp định RCEP, mang lại lợi ích cho tất cả các nước tham gia vào RCEP. Với những nỗ lực chung và hỗ trợ tích cực của các đối tác trong truyền thông và giới chuyên gia, RCEP sẽ tiếp tục là động lực cho tăng trưởng và thịnh vượng của khu vực.
Nguồn: Khmer Times
Từ khóa: RCEP, ASEAN, cam kết, quy tắc thương mại, tăng trưởng, thịnh vượng
